اندیشه بنان

اسراف

)وَ کُلُوا وَاشَربُوا وَ لاتُسرِفوا إنَّهُ لایُحِبُّ الْمُسرِفینَ([1]

و بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید بدرستیکه او اسراف کنندگان را دوست ندارد.

پیامبر گرامی6:

إنَّهُ مَرَّ بِسَعد و هو یتوَضّاُ، فقال: ما هذا السَّرَفُ یا سعد؟ قال: أفی الوضوءِ سَرَفٌ؟ قال ـ صلی الله علیه و آله ـ نَعَم وَ إن کنتَ عَلی عَینٍ جارٍ؛[2]

پیامبر گرامی6 از کنار سعد در حالی که وضو می‌گرفت، گذشت و فرمود: ای سعد! این چه اسرافی است؟ عرض کرد: آیا در وضو گرفتن هم اسراف وجود دارد؟ حضرت فرمود: آری، هر چند کنار چشمه‌ای جاری باشی.

امام علی7:

مِنْ أشْرَفِ الشَّرَفِ، ألکَفُّ عَن التَبذیرِ وَالسَّرَفِ؛[3]

از برترین شرافت‌ها، خودداری از زیاده‌روی و اسراف است.

امام باقر7:

یا بُنَیَّ عَلَیکَ بالحَسَنَةِ بَینَ السَّیِّئَتَینِ تَمحو هُما قالَ: وَ کَیفَ ذلِکَ یا أبَةِ؟ قالَ: مِثلُ قَولِهِ، «وَالَّذینَ إذا أنفَقوا لَم یُسرِفوا وَ لَم یَقتُروا»؛[4]

امام باقر7 به فرزندش امام صادق7 فرمودند: تو را سفارش می‌کنم به انجام کار خیر وسط دو کار بد تا آن دو را محو کند، امام صادق7 سؤال کردند چگونه چنین چیزی ممکن است؟ امام فرمودند: همانطور که قرآن می‌گوید مؤمنین کسانی هستند که وقتی خرج می‌کنند اسراف و یا سخت‌گیری نمی‌کنند. (اسراف و سختگیری هر دو بدند و میانه‌روی وسط آنها خوب است)

امام صادق7:

لَیْسَ فِیمَا أصْلَحَ الْبَدَنَ إسْرَافٌ… إنَّمَا الْإسْرَافُ فِیمَا أفْسَدَ الْمَالَ وَ أضَرَّ بالْبَدَنِ؛[5]

در آنچه بدن را سالم نگه می‌دارد اسراف نیست… بلکه اسراف در چیزهایی است که مال را از بین ببرد و به بدن صدمه بزند.

لِلمُسرفِ ثَلاثُ عَلاماتٍ: یَشتَری ما لَیسَ لَهُ وَ یَلبِسُ ما لَیسَ لَهُ وَ یَاکُلُ ما لَیسَ لَهُ؛[6]

اسراف کننده سه نشانه دارد: آنچه در شأنش نیست خریداری می‌کند، آنچه در شأنش نیست می‌پوشد و آنچه در شأنش نیست می‌خورد.

{لَمّا سُئِلَ عَن أدنَي الاسرافِ ـ:} إبذالُکَ ثَوبَ صَونِکَ وَ إهراقُکَ فَضلَ إنائِکَ…؛[7]

{در پاسخ به سؤال از کم‌ترین حدّ اسراف فرمودند:} کم‌ترین اندازه آن این است که لباس بیرونت را لباس خانه دم‌دستی قرار دهی و ته مانده ظرفت را دور بریزی.

إنَّ السَّرَفَ یورِثُ الفَقرَ وَ إنَّ القَصدَ یورِثُ الغِنی؛[8]

اسراف باعث فقر و میانه‌روی موجب بی‌نیازی می‌شود.

اِنَّ مَعَ الأسرافِ قِلَّةُ البَرَکَةِ؛[9]

به درستی که با اسراف، کمی برکت است.

[1] . سوره اعراف، آیه21.

[2] . تفسیر صافی، ص283.

[3] . غرر الحکم، ص370.

[4] . تفسیر نورالثقلین، ج4، ص27، ح98.

[5] . کافی (ط ـ الاسلامیه)، ج۴، ص54، ح10.

[6] . خصال، ص121، ح113 ـ تفسیر نورالثقلین، ج۱، ص772، ح313.

[7] . کافی (ط ـ الاسلامیه)، ج۴، ص56، ح10.

[8] . کافی(ط ـ الاسلامیه) ج4، ص5، ح8 ـ من لایحضره الفقیه، ج3، ص174، ح3659.

[9] . وسائل الشیعه، ج15، ص361.