اندیشه بنان

 

دروغ

)وَ اِن یَکُ کاذِباً فَعَلَیهِ کَذِبُهُ([1]

و اگر او دروغگوست گناه دروغش بر خود اوست.

پیامبر گرامی6:

إنَّ رَجُلاً أتی سَیّدَنا رَسولَ الله صلی الله علیه و آله فَقالَ: یا رَسولَ الله عَلِّمنی خُلقا یَجمَعُ لی خَیرَ الدُّنیا وَالأخِرَةِ فَقالَ صلی الله علیه و آله: لاتَکذِب؛[2]

مردی به رسول خدا صلی‌الله علیه و آله عرض کرد: به من اخلاقی بیاموزید که خیر دنیا و آخرت در آن جمع باشد، حضرت فرمودند: دروغ نگو.

اَلکَذِبُ یَنقُصُ الرِّزقَ؛[3]

دروغ، روزی را کم می‌کند.

لا یَحِّلُ الکَذبُ اِلاّ فی ثَلاثٍ: یُحدِثُ الرَّجُلُ اِمرئتَهُ لیرضَیها و الکِذبُ فی الحربِ والکِذبُ فی الاصلاحِ بینَ النّاسِ؛[4]

دروغگویی مجاز نیست جز در سه مورد: آنجا که شوهر در جهت جلب رضای همسرش سخن می‌گوید و دروغ در جنگ با دشمن و نیز دروغ در جهت اصلاح میان مردم.

امام علی7:

اَلکَذِبُ فِي العاجِلَةِ عارٌ وَ فِي الآجِلَةِ عَذابُ النّارِ؛[5]

دروغ در دنیا ننگ و عار است و در آخرت عذاب جهنم.

أمرانِ لایَنفکّانِ مِنَ الکَذِب کَثرَةُ المَواعیدِ، وَ شِدَّةُ الأعتِذارِ؛[6]

دو چیز از دروغ جدا نمی‌شود: بسیار وعده دادن و به شدت عذرخواهی نمودن.

لَو تَمَیَّزَتِ الشیاءٌ لَکانَ الصِّدقُ مَعَ الشَّجاعَةِ وَ کانَ الجُبنُ مَعَ الکَذِبِ؛[7]

اگر خصلت‌ها از یکدیگر متمایز و جدا شوند، هر آینه راستی با شجاعت باشد و بزدلی با دروغ.

امام سجاد7:

اِتَّقُوا الکَذِبَ الصَّغیرَ مِنهُ وَالکَبیرَ، فی کُلّ جِدِّ وَ هَزلٍ فَإنَّ الرَّجُلَ إذا کَذِبَ فِي الصَّغیر اجتَرَأَ عَلَي الکَبیرِ؛[8]

از دروغ کوچک و بزرگش، جدّی و شوخی‌اش بپرهیزید، زیرا انسان هرگاه در چیز کوچک دروغ بگوید، به گفتن دروغ بزرگ نیز جرأت پیدا می‌کند.

امام باقر7:

إنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ لِلشَّرِّ اَقفالاً وَ جَعَلَ مَفاتیحَ تِلکَ الاَقفالِ الشّرابَ وَالکَذِبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرابِ؛[9]

به راستی که خداوند عزّوجلّ برای شرّ قفل‌هایی گذارد و کلید آن قفل‌ها را شراب قرار داد و دروغ از شراب بدتر است.

امام صادق7:

تَرکُ الحُقوقِ مَذَلَّةٌ وَ إنَّ الرَّجُلَ یَحتاجُ إلی أن یَتَعرَّضَ فیها لِلکَذِبِ؛[10]

ندادن حقوق (دیگران) ذلّت می‌آورد و انسان در این باره مجبور به دروغ گفتن می‌شود.

امام حسن عسگری7:

جُعِلتِ الخَبائِثُ فی بَیتٍ وَ جُعِل مِفتاحُهُ الکَذِبَ؛

تمام پلیدی‌ها در خانه‌ای قرار داده شده و کلید آن دروغگویی است.

[1] . سوره مؤمن، آیه 28.

[2] . بحالارأنوار، ج72، ص262، ح43.

[3] . الترغیب و الترهیب، ج۳، ص596، ح29.

[4] . وسائل‌الشیعه، ج8، ص578.

[5] . غررالحکم، ح۲، ص31، ح1708.

[6] . نهج‌البلاغه ابن ابی الحدید، ج30، ص287، ح282.

[7] . غررالحکم، ج5، ص118،ح7597.

[8] . تحف‌العقول، ص278.

[9] . کافی، ج۲، ص338، ح3.

[10] . تحف‌العقول، ص360.