اندیشه بنان

زبان

)وَ قُولوا لِلنَّاسِ حُسناً([1]

و با مردم با زبان نیکو سخن بگوئید

پیامبر گرامی6:

مَن کانَ یُؤمِنُ بِالله وَالیَومِ الأخِرِ فَلیَقُل خَیرا أو لِیَسکُت؛[2]

هر کس به خدا و روز قیامت ایمان دارد، باید سخن خیر بگوید یا سکوت نماید.

امام علی7:

إنَّ فِي الإنسانِ عَشرَ خِصالٍ یُظهِرُها لِسانُهُ: شاهِدٌ یُخبِرُ عَنِ الضَّمیرِ وَ حاکِمٌ یُفصِلُ بَینَ الخِطابِ وَ ناطِقٌ یَرْدُّبِهِ الجَوابَ وَ شافِعٌ یُدرِکُ بِهِ الحاجَةَ وَ واصِفٌ یَعرِفُ بِهِ الأشیاءَ وَ أمیرٌ یَأمُرُ بِالحُسنِ وَ واعِظٌ یَنهي عَنِ القَبیحِ وَ مُعِزٍ تَسکُنُ بِهِ الحِزانَ وَ حاضِرٌ تُجلي بِهِ الصَّغایْنُ وَ مونِقٌ تَلتَذُّ بِهِ السِماعُ؛[3]

در انسان ده خصلت وجود دارد که زبان او آنها را آشکار می‌سازد، زبان گواهی است که از درون خبر می‌دهد داوری است، که به دعواها خاتمه می‌دهد گویایی است که به وسیله آن به پرسش‌ها پاسخ داده می‌شود واسطه‌ای است که با آن مشکل برطرف می‌شود وصف کننده‌ای است که با آن اشیاء شناخته می‌شود فرماندهی است که به نیکی فرمان می‌دهد اندرزگویی است که از زشتی باز می‌دارد تسلیت دهنده‌ای است که غم‌هابه آن تسکین می‌یابد حاضری است که به وسیله آن کینه‌ها برطرف می‌شود و دلربایی است که گوش‌ها به وسیله آن لذّت می‌برند.

اَللِّسانُ سَبُعٌ إن خُلِّیَ عَنهُ عَقَرَ؛[4]

زبان، درنده‌ای است که اگر رها شود، گاز می‌گیرد.

إحبِس لِسانَکَ قَبلَ أن یُطیلَ حَبسَکَ وَ یُردِیَ نَفسَکَ فَلا شَيءَ أولی بِطولِ سِجنٍ مِن لِسانٍ یَعدِلُ عَنِ الصَّوابِ وَیَتَسَرَّعُ إلَي الجَوابِ؛[5]

پیش از آن‌که زبانت تو را به زندان طولانی و هلاکت درافکند، او را زندانی کن، زیرا هیچ چیز به اندازه زبانی که از جاده صواب منحرف می‌شود و به جواب دادن می‌شتابد، سزاوار زندانی شدن درازمدّت نیست.

عَلی لِسانِ المُؤمِنِ نُورٌ یَسطَعُ وَ علی لِسانِ المُنافِقِ شَیطانٌ یَنطِقُ؛[6]

بر زبان مؤمن نوری (الهی) است درخشان و بر زبان منافق شیطانی است که سخن می‌گوید.

امام سجاد7:

حَقُّ اللِّسانِ إکرامُهُ عَنِ الخَني وَ تَعویدُهُ الخَیرَ وَ تَرکُ الفُضولِ الَّتي لافائِدَةَ لَها وَالبرُّ بِالنّاسِ وَ حُسنُ القَولِ فیهِم؛[7]

حق زبان، دور داشتن آن از زشت‌گویی، عادت دادنش به خیر و خوبی، ترک گفتار بی‌فایده و نیکی به مردم و خوشگویی درباره آنان است.

امام باقر7:

إنَّ هذَا اللِّسانَ مِفتاحُ کُلِّ خَیرٍ وَ شَرٍّ فَیَنبَغی لِلمُؤمِنِ أنْ یَختِمَ عَلی لِسانِهِ کَما یَختِمُ عَلی ذَهَبِهِ وَ فِضَّتِهِ؛[8]

به راستی که این زبان کلید همه خوبی‌ها و بدی‌هاست پس سزاوار است که مؤمن بر زبان خود مهر زند، همان‌گونه که بر (کیسه) طلا و نقره خود مهر می‌زند.

[1] . سوره بقره، آیه 83.

[2] . نهج‌الفصاحه، ح2915.

[3] . مکارم‌الاخلاق، ص433.

[4] . نهج‌البلاغه، حکمت 60.

[5] . غررالحکم، ج۲، ص223، ح2437.

[6] . شرح نهج‌البلاغه (ابن أبی الحدید)، ج30، ص 280، ح 218.

[7] . بحارالانوار، ج71، ص286، ح41.

[8] . تحف العقول، ص298.