صبر
)واسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَوةِ وَإنَّها لَکَبیرَةٌ إلاَّ عَلَي الْخاشِعِین([1]
و از صبر و نماز کمک و یاری بگیرید و به درستی که این کار گران است مگر بر خاشعین.
پیامبر گرامی 6:
ألصَّبرُ أن یَحتَمِلَ الرَجلُ ما ینُوبُهُ و یکظِمَ ما یَغیظُهُ؛[2]
صبر آن است که انسان مصیبتی را که به او میرسد تحمل کند و خشم خود را فرو برد.
ألایمانُ نِصفانِ، نِصفٌ فی الصّبرِ وِ نِصفٌ فِی الشُّکرِ؛[3]
ایمان دو نیمه دارد، نیمی از آن در صبر و نیم دیگر آن در شکر است.
امام علی7:
عَلامَةُ الصّابرِ فی ثلاثٍ، أوَّلُها أن لایَکسِلَ وَالثّانیةُ أن لایَضجَرَ والثالثةُ أن لایَشکُو من ربّهِ عزّ و جلّ؛[4]
نشانههای انسان صبور سه چیز است: ۱ـ کسل و خسته نمیشود. ۲ـ بیقراری و کمحوصلگی نمیکند. ۳ـ از پروردگارش شکایت نمیکند.
یَأتي عَلَی النّاسِ زَمانٌ، الصّابِرُ مِنهُم عَلی دینِهِ کالقابِضِ عَلَي الجَمَرِ؛[5]
زمانی بر مردم خواهد آمد که صابر از آنها بر (حفظ و عمل به) دینش، همانند کسی است که آتش گداخته در دست گرفته.
الصَّبرُ اِمّا صبرٌ علی المُصیبَةِ أو عَلَی الطّاعَةِ أو عَنِ المَعصیةِ و هذا القسمُ الثالثُ أعلی دَرَجةً من القسمینِ الأوَّلینِ؛[6]
صبر، یا صبر بر مصیبت است یا بر اطاعت خدا و یا در مقابل معصیت، که قسم سوم از دو قسم دیگر با ارزشتر میباشد.
أیُّهَا النّاسُ عَلَیکُم بِالصّبرِ، فَإنَّهُ لاَدینَ لِمَنْ لاصَبرَ لَهُ؛[7]
ای مردم! بر شما باد به صبر و شکیبائی، همانا کسی که صبر نداشته باشد، دین نخواهد داشت.
امام باقر7:
اَلجَنَّةُ محفوفَةٌ بالمکارِهِ والصَّبرِ فَمَن صَبَر علی المکارِهِ فی الدّنیا دَخَلَ الجنّةَ؛[8]
بهشت آمیخته به سختیها و صبر و بردباری است، پس هر کس در دنیا بر سختیها صبور باشد، وارد بهشت خواهد شد.
امام سجاد7:
مَا مِنْ جُرعَةٍ أحبُّ اِلَی اللهِ مِن جُرعَتَینِ: جُرعَةُ غَیظٍ رَدَّها مؤمِنٌ بِحِلْمٍ أوْ جُرعَة مُصیبَةٍ رَدَّها مُؤمِنٌ بِصَبرٍ؛[9]
نزد خداوند متعال حالتی محبوبتر از یکی از این دو حالت نیست: حالت غضب و خشمی که مؤمن با بردباری و حلم از آن بگذرد و حالت بلا و مصیبتی که مؤمن آن را با صبر و شکیبائی پشت سر بگذارد.
صبر بر اذیت دیگران
)وَاصبِر فَإنَّ اللهَ لایٌضیعُ اَجرَ المُحسِنینَ ([10]
صبر کن (ای پیامبر بر اذیت مردم) بدرستیکه خداوند پاداش نیکوکاران را ضایع نمیکند.
وَاصبِر عَلی ما اَصابَکَ؛[11]
و بر آسیبی که (از دیگران) بر تو وارد آمده است شکیبا باش.
پیامبر گرامی 6:
یا عَلیُّ ثَلاَثٌ مِنْ أبْوَابِ الْبِرِّ سَخَاءُ النَّفْسِ وَ طِیبُ الْکَلاَمِ وَالصَّبْرُ عَلَي الْأذَي؛[12]
ای علی: سه چیز از درهای خیر است: جان سخاوتمند، و خوشزبانی و تحمّل در برابر آزار.
المؤمِنُ الَّذي یُخالِطُ النَّاسَ وَیَصبِرُ عَلَی أذاهُم أعظَمُ أجراً مِنَ المُؤمِنِ الَّذي لایُخالِطُ النّاسَ وَلایَصبِرُ عَلَی أذاهُم؛[13]
مؤمنی که با مردم معاشرت کند و بر آزارشان صبر کند، از مؤمنی که با مردم نمیجوشد و آزارشان را تحمل نمیکند، برتر است.
مَنْ صَبَرَ عَلَي مُرِّ الْأذَي أبَانَ عَنْ صِدْق التَّقْوَي؛[14]
هر کسی که بر آزار تلخ و مکروه صبر کند واقعیت پرهیزگاری را ظاهر میکند.
امام علی7:
لَیْسَ الْحَلِیمُ مَنْ عَجَزَ فَهَجَمَ وَ إذَا قَدَرَ انْتَقَمَ إنَّمَا الْحَلِیمُ مَنْ إذَا قَدَرَ عَفَا وَ کَانَ الْحِلْمُ غَالِباً عَلَی کُلِّ أمْرِه؛[15]
کسی که چون ناتوان شود هجوم برد و چون قدرت یابد انتقام گیرد بردبار نیست، بلکه بردبار کسی است که قدرت داشته باشد اما گذشت کند و بردباری بر تمامی امور او غالب باشد.
مَن غاظَکَ بِقُبحِ السَّفَةُ عَلَیکَ، فَغِظهُ بِحُسنِ الحِلمِ عَنهُ؛[16]
هر کس با زشتی سبکسری تو را خشمگین کرد، تو با زیبائی بردباری او را به خشم آور.
مَن حَلَمَ عَن عَدُوِّهِ ظَفَرَ بِهِ؛[17]
هر کس در مقابل دشمن بردبار باشد بر او پیروز میشود.
خَیرُ النّاسِ مَن اِن اُغضِبَ حَلُمَ وَ اِن ظُلِمَ غَفَرَ وَ اِن اُسیئَیءَ اِلَیهِ اَحسَنَ؛[18]
بهترین مردم کسی است که اگر او را به خشم آورند بردباری نماید و چنانچه به او ظلم شود، ببخشاید و چون به او بدی شود خوبی کند.
إنَّ المُؤمِنَ… إذا أصابَتهُ شِدَّةٌ صَبَرَ… وَالمُنافِقُ… إذا أصابُتهُ شِدَّةٌ ضَغا؛[19]
مؤمن در گرفتاری صبور است، و منافق در گرفتاری بیتاب.
امام صادق7:
ألاَ تَعْلَمُ أنَّ مَن انْتَظَرَ أمْرَنَا وَ صَبَرَ عَلَي مَا یَری مِنَ الْأذَي وَالْخَوْفِ هُوَ غَداً فِي زُمْرَتِنَا؛[20]
آیا ندانستهای که هر که چشم به راه دولت ما باشد و بر آزار و ترسی که میبیند شکیبائی ورزد فردای قیامت در زمره ما محشور گردد.
[1] . سوره بقره، آیه 45.
[2] . تصنیف غررالحکم، ص281، ح6231.
[3] . نهجالفصاحه، ج1070.
[4] . بحارالانوار، ج۷۱، ص86.
[5] . بحارالانوار، ج28، ص47.
[6] . شرح نهجالبلاغه ابن ابیالحدید، ج۱، ص319.
[7] . بحارالانوار، ج۷۱، ص92.
[8] . اصول کافی، ج۲، ص89.
[9] . مستدرکالوسائل، ج۲، ص424.
[10] . سوره هود، آیه 115.
[11] . سوره لقمان، آیه 17.
[12] . تحفالعقول عن آل الرسول، ص14.
[13] . سنن ابن ماجه، کتاب الفتن، ح402.
[14] . تصنیف غرر الحکم و دررالکلم، قم، ص285.
[15] . تنصیف غررالحکم و دررالکلم، ص286، ح6437.
[16] . عیونالحکم والمواعظ (لیثی)، ص460.
[17] . کنزالفوائد، ج1، ص319.
[18] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص285.
[19] . تحفالعقول، ص212.
[20] . فروع الکافی، ج۸، ص37.
ویژه گیهای حضرت مسلم(ع) ثقه ومورد اعتمادحضرت اباعبد الله(ع) شجاعت تقید کامل به مسائل شرعی…
چند نکته از زندگی حضرت مسلم (ع) از خانواده فقیر بود چون عقیل وضع مالی…