بسمه تعالی
حدیث چهار شنبه ها
چهل حدیثی است که چهارشنبه ها بعد از نماز صبح در مسجد میثم تهران خیابان باستان برای نمازگزاران در کمتر از ده دقیقه ترجمه وتشریح می شد. این برنامه از بیست وپنجم مهر 1403 شروع وهر چهارشنبه یک حدیث انتخاب شد . واین انتخاب از این بابت بود که چهارشنبه روز نور است وعلم که خود نور است در چهار شنبه بیشتر به دل می نشیند واز قضا احادیثی انتخاب شد که خود حاوی چهار موضوع بود . خداوند متعال را بر این توفیق سپاسگذارم
خصال بستر ساز بهشت
چهار خصلت از اخلاق پیامبران
نشانه های اهل بهشت
آنچه که انسان را بهشتی می کند
چهار چیز پیش از چهار چیز
چهار نفر به بهشت نمی روند
دعای چهار نفر رد نخواهد شد
چهار نفر ازشیعیان نیستند
چهار نفری که خداوند در روز قیامت به آنان توجه نمی کند
ارکان چهارگانه ایمان
چهار چیز از گنجهای بهشت
چهار خصلت مایه بدبختی
چهار نفر مورد توجه خداوند در قیامت
تشکر خداوند ازخصال چهار گانه جعفر طیار
ناله چهار باره ابلیس
چهار چیز دل را می میراند
چهار چیز قلب را تباه می کند
چهار چیز در چهار چیز نهان است
چهار چیز دانش است
چهار حقی که باید رعایت شود
مردم چهار گروه اند
به چهار نفر سلام نکنید
حرام بودن آتش دوزخ بر چنین مسلمانی
چهار حالت انسان مایه شگفت
سپیدی مو نشانه چیست؟
چهار چیز باعث ویرانی خانه
قوام بدن به چهار چیز
وصیت خدا به موسی (ع)
به چهار چیز ناخوشی نشان ندهید
با چهار چیز در نور خدا باش
اهل بهشت دارای چهار نشانه
چهار خصلت نجات بخش
چهار چیزی که هر عاقل نیاز دارد
چهار خانه تضمینی در بهشت
چهار چیزی که تباه می شود
چهار چیزی که کیفرش سریع است
چهار نفری که دعای شان مستجاب نمی شود
همه کلام در چهار کلمه
چهار چیزکه نشان نفاق است
حدیث اول
خصال بستر ساز بهشت
پیامبر (ص) فرمود:
اَربَعٌ مَن کُنَّ فیهِ کَتَبَهُ اللهُ مِن اَهلِ الجَنَّهِ : مَن کانَ عِصمَتُهُ شَهادَهَ اَن لا اِلهَ اِلَّا اللهُ وَ اَنّی مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ وَ مَن اِذا اَنعَمَ اللهُ عَلَیهِ بِنِعمَهٍ قالَ اَلحَمدُ لِلّهِ وَمَن اِذا اَصابَ ذَنباً قالَ اَستَغفِرُ اللهَ وَ مَن اِذا اَصابَتهُ مُصیبَهٌ قالَ اِنّا لِلّهِ وَ اِنّا اِلَیهِ راجِعُونَ .
چهار چیزی است که اگر در کسی باشد از اهل بهشت خواهد بود : کسی که شهادتین آویزه گردنش باشد و با جنان ولسان گواهی به توحید و ” لا اله الا الله” بدهد وبازبان و قلب گواهی به نبوت و رسالت من بدهد وهمچنین هرگاه نعمتی به او برسد حمد خدا گفته وذکر ” الحمد لله ” بر زبان جاری سازد وهرگاه گناهی مرتکب شد استغفار نموده بگوید ” استغفرالله ” واگر مصیبتی برایش اتفاق افتد استرجاع نموده بگوید ” انا لله وانا الیه راجعون ” (امالی مفید ، ص76)
حدیث دوم
چهار خصلت از اخلاق پیامبران
امام صادق (ع) فرمود:
اَربَعَهٌ مِن اَخلاقِ الاَنبِیاءِ(ع) اَلبِرُّ وَ السَّخاءُ وَ الصَّبرُ عَلَی النّائِبَهِ وَ القِیامُ بِحَقِّ المُومِنِ . چهار صفت هست که از اخلاق پیامبران است : نیکی نمودن ، سخاوت وبخشش ، صبر واستواری بر مصیبت واندوه سخت وحرکت در جهت اقامه حق مومن . (تحف العقول ، ص438)
حدیث سوم
نشانه های اهل بهشت
امام صادق (ع) فرمود:
اِنَّ لِاَهلِ الجَنَّهِ اَربَعُ عَلاماتٍ وَجهٌ مُنبَسِطٌ وَلِسانٌ لَطیفٌ وَ قَلبٌ رَحیمٌ وَ یَدٌ مُعطِیَهٌ برای اهل بهشت بی گمان چهار نشانه است یکی چهره گشاده دوم زبان نرم وسوم دل مهربان وچهارم دست بخشنده . (مجموعه ورام ، ص305)
حدیث چهارم
آنچه که انسان را بهشتی می کند
امام صادق (ع) فرمود :
اَربَعٌ مَن اَتی بِواحِدَهٍ مِنهُنَّ دَخَلَ الجَنَّهَ : مَن سَقی هامَّهً ظامِئَهً اَو اَشبَعَ کَبِداً جائِعَهً اَو کَسی جَلدَهً عارِیَهً اَو اَعتَقَ رَقَبَهً عانِیَهً .
چهار چیز هست که اگر کسی یکی از آنها را انجام دهد وارد بهشت خواهد شد کسی که جنبنده تشنه یی را (چه انسان وچه حیوان)سیراب کند ویا شکم گرسنه یی را سیر نماید ویا بدن برهنه یی را به پوشاند ویا بنده رنجوری را آزاد نماید (محاسن برقی ، ص294)
حدیث پنجم
چهار چیز پیش از چهار چیز
پیامبر فرمود:
بادِر بِاَربَعٍ قَبلَ اَربَعٍ : بِشَبابِکَ قَبلَ هِرَمِکَ ، وَ صِحَّتِکَ قَبلَ سُقمِکَ ، وَغِناکَ قَبلَ فَقرِکَ وَحَیاتِکَ قَبلَ مَماتِکَ .
به چهار چیز به پرداز پیش از آنکه دچار چهار چیز شوی : به جوانی پیش از پیری ، وبه سلامتی قبل از پیری ، و به بی نیازی قبل از نیازمندی ، وبه زندگی وحیات پیش از مردن وممات . (خصال صدوق ، ص189)
- این حدیث یک موعظه ، یک تذکر ویک هشدار است .
- این امور چهارگانه هرکدام یک فرصت به شمار می آیند و مومن نباید این فرصت هارا از دست بدهد وگر نه دچار افسوس وندامت می شود.
- هریک از این امور یک سرمایه به شمار می آیند که اگر از این سرمایه استفاده نشود مشمول آیه ” وَ العَصرِ اِنَّّ الاِنسانَ لَفی خُسرٍ ” خواهد شد .
- درحقیقت این حدیث هشدار این است که باید از غفلت ، کم حوصلگی ، تنبلی وکسالت پرهیز نمود واز همه این امکانات برای افزایش عمل وتوشه برداری برای عالم آخرت بهره برد.
حدیث ششم
چهار نفر به بهشت نمی روند
امام صادق (ع) فرمود:
اَربَعَهٌ لایَدخُلُونَ الجَنَّهَ : اَلکاهِنُ وَ المُنافِقُ وَ مُدمِنُ الخَمرِ وَ القَتّاتُ وَ هُوَالنَّمّامُ .
چهار کس وارد بهشت نمی شوند: کاهن وپیشگو ، منافق ، دائم الخمر، قتات یعنی سخنچین.
(امالی صدوق ، ص404)
- کاهن یعنی پیشگو ، کسی که رفیقی از جن دارد که برای او خبر می آورد واو با استفاده از جن از آینده خبر می دهد. ودر قرآن دو جا ذکر شد. فَذَکِّر فَما اَنتَ بِنِعمَهِ رَبِّکَ بِکاهِنٍ وَ لا مَجنُونٍ (طور آیه 29) وَلا بِقَولِ کاهِنٍ قَلیلاً ما تَذَکَّرُونَ (حاقه آیه 42)
- کاهن وعراف چون مبنای نظر وسخن شان ظن وگمان است قابل اعتماد نیست .
- سحر ،شعبده ، رمل ،تنجیم ، کهانت وامثال آن از امور ممنوعه هستند.
- چرا وارد بهشت نمی شود چون به گمراهی مردم می پرداخت. اضلال مردم وکسب حرام از آثار کهانت است.
- منافق وارد بهشت نمی شود چون هم خودش گمراه است وهم دیگران را گمراه نموده است.
- دائم الخمر هم خود راه فساد طی می نماید وهم جامعه را به فساد می کشد
- سخن چین هم باعث فساد جامعه است . دلهای آحاد جامعه را تبا ه می کند.
حدیث هفتم
دعای چهار نفر رد نخواهد شد
امیر المومنین (ع) فرمود:
اَربَعَهٌ لا تُرَدُّ لَهُم دَعوَهٌ : اَلاِمامُ العادِلُ لِرَعِیَّتِهِ وَالوَلَدُ البارُّ لِوالِدِهِ وَالوالِدُ البارُّ لِوَلَدِهِ وَ المَظلُومُ . یَقُولُ اللهُ وَعِزَّتی وَجَلالی لَأَنتَصِرَنَّ لَکَ وَ لَو بَعدَ حینٍ .
چهارنفرند که دعای شان رد نمی شود یکی امام وحاکمی که نسبت به رعیتش به عدالت عمل کند دومی فرزندی که به پدرش نیکی کند وسوم پدری که به فرزندش نیکی نماید وچهارمی مظلوم . خداوند متعال می فرماید به عزت وجلالم قسم قطعا ترا یاری می کنم هرچند مدتی بگذرد .
(بحار ، ج74 ،ص421)
شاید یک دلیلش این باشد که این چهار نفر در گذر کار شان دچار رنج وعذاب زیاد می شوند وبه همین میزان قداست می یابند وقرب شان به خدا بیشتر می شود ودر نتیجه دعایشان به اجابت نزدیکتر می گردد. وشاید بخاطر قداست عدالت ونیز قداست بِرّ وعمل نیک وهمچنین قداست شکست وسوز دل مظلوم باشد که این قداست ها هریک انسان را به خدا نزدیک ودعایش را قرین اجابت می نماید .
حدیث هشتم
چهار نفر ازشیعیان نیستند
امام صادق (ع) فرمود:
لَيسَ مِن شِيعَتِنا مَن أنكَرَ أربَعةَ أشياءَ: المِعراجَ ، و المُساءَلَةَ فِي القَبرِ ، و خَلقَ
الجَنَّةِ وَ النارِ ، وَ الشَّفاعَةَ .
شيعه ما نيست كسى كه چهار چيز را انكار كند : معراج ، سؤال قبر ، آفريده شدن بهشت و دوزخ ، و شفاعت .(بحار الأنوار،ج9 ،ص69 ح11 )
حدیث نهم
چهار نفری که خداوند در روز قیامت به آنان توجه نمی کند
پیامبر اکرم (ص) فرمود:
اَرْبَعَةٌ لايَنْظُرُ اللّهُ اِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ، عاقٌ وَ مَنّانٌ وَ مُكَذِّبٌ بِالْقَدَرِ وَمُدْمِنُ خَمْرٍ. [ همان، ص 71 .]
خداوند متعال در قيامت به چهار گروه نظر رحمت نخواهد داشت:
۱ ـ عاق والدين
۲ ـ منّت گذار
۳ ـ منكر قضاء و قدر
۴ ـ مدام شرابخوار
حدیث دهم
ارکان چهارگانه ایمان
امام علی (ع) فرمود :
الإيمانُ لَهُ أركانٌ أربعَةٌ : التَّوكُّلُ علَى اللّه ِ ، و تَفويضُ الأمرِ إلَى اللّه ِ ، و الرِّضا بِقَضاء اللّه ِ ، و التِّسليمُ لأمرِ اللّه ِ عَزَّ و جلَّ .
ايمان چهار ركن دارد: توكّل بر خدا، وا گذارى كار به خدا، راضى بودن به قضاى خدا و تسليم بودن در برابر فرمان خداوند عزّ و جلّ. (كافي، ج2 ، ص47 ، ح2 )
حدیث یازدهم
چهار چیز از گنجهای بهشت
امام باقر (ع) فرمود:
أربعٌ من كُنوزِ البِرِّ : كِتْمانُ الحاجةِ ، و كِتْمانُ الصَّدقةِ ، و كِتْمانُ الوَجَعِ ، و كِتْمانُ المُصيبةِ .
چهار چيز از گنجهاى نيكى است: نهان داشتن نياز، نهانى دادن صدقه، نهان داشتن درد، و نهان داشتن مصيبت. (تحف العقول ، ص 295 )
حدیث دوازدهم
چهار خصلت مایه بدبختی
پیامبر (ص) فرمود:
يا عليُّ ، أربَعُ خِصالٍ مِنَ الشَّقاءِ : جُمُودُ العَينِ ، و قَساوَةُ القَلبِ ، و بُعدُ الأمَلِ ، و حُبُّ البَقاءِ .
اى على! چهار چيز نشانه بدبختى است : خشكى چشم ، قساوت قلب ، آرزوى دراز، و عشق به زنده ماندن . (خصال ، ص243 ،ح97)
حدیث سیزدهم
چهار نفر مورد توجه خداوند در قیامت
امام صادق (ع) فرمود :
اَرْبَعَةٌ يَنْظُرُ اللّه ُ عَزَّوَجَلَّ اِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ: مَنْ اَقالَ نادِما، اَوْ اَغاثَ لَهْفانا، اَوْ اَعْتَقَ نَسَمَةً، اَوْ زَوَّجَ عَزَبا.
چهار كس در روز قيامت مورد توجّه خداوندند: ۱ ـ كسى كه خريد وفروش شخص نادمى را فسخ كند. ۲ ـ آنكه اندوه زده اى را فريادرسى كند . ۳ ـ كسى كه برده اى را آزاد سازد . ۴ ـ كسى كه زن ويا مرد بى همسرى را همسر دهد. (وسائل الشیعه ، ج12 ، ص4)
حدیث چهار دهم
تکمیل ایمان با چهار خصلت
امام صادق (ع) فرمود:
لاَ يَكْمُلُ إِيمَانُ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ حَتَّى يَكُونَ فِيهِ أَرْبَعُ خِصَالٍ يُحَسِّنُ خُلُقَهُ وَ يُصْلِحُ نَفْسَهُ وَ يُمْسِكُ اَلْفُضُولَ مِنْ قَوْلِهِ وَ يُخْرِجُ اَلْفَضْلَ عَنْ مَالِهِ.
كامل نميشود ايمان بندهى مؤمن مگر اينكه در او چهار خصلت باشد اخلاقش نيكو باشد،بخشنده باشد،از گفتن حرفهاى زيادى خوددارى كند، زيادى از مالش را انفاق كند
إرشاد القلوب ، ج1، ص195 )
حدیث پانزدهم
تشکر خداوند ازخصال چهار گانه جعفر طیار
امام باقر (ع) فرمود:
أوحَى اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ إلى رَسُولِهِ (صَلَّى اللهُ عَلَیهِ وَآلِهِ): أنّي شَكَرتُ لِجَعفَرِ بنِ أبي طالِبٍ أربَعَ خِصالٍ، فَدَعاهُ النَّبِيُّ (صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَآلِهِ) فَأخبَرَهُ، فَقالَ: لَولا أنَّ اللهَ أخبَرَكَ ما أخبَرتُكَ، ما شَرِبتُ خَمراً قَطُّ، لِأنّي عَلِمتُ أن لَو شَرِبتُها زالَ عَقلي، وَما كَذِبتُ قَطُّ، لِاَنَّ الكِذبَ يَنقُصُ (3) المُرُوءَةَ، وَما زَنَيتُ قَطُّ، لِأنّي خِفتُ أنّي إذا عَمِلتُ عُمِلَ بي، وَما عَبَدتُ صَنَماً قَطُّ لِأنّي عَلِمتُ أنَّهُ لا يُضِرُّ وَلا يَنفَعُ.
قالَ: فَضَرَبَ النَّبِيُّ (صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَآلِهِ) يَدَهُ عَلى عاتِقِهِ، فَقالَ: حَقٌّ لِلّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أن يَجعَلَ لَكَ جَناحَينِ تَطيرُ بِهِما مَعَ المَلائِكَةِ فِي الجَنَّةِ .
خداوند متعال به رسول گرامیش (صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم ) وحی نمود و فرمود:
من از چهار خصلت جعفر بن ابی طالب تشکر می کنم.
پیامبر اکرم (صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم) جعفر را خوانده و به او این خبر را دادند.
جعفر محضر مبارکش عرض کرد: اگر خداوند تبارک و تعالی به شما خبر نداده بود من نیز به شما خبر آن را نمی دادم این چهار خصلت عبارتند از:
الف: هرگز شراب نیاشامیدم زیرا می دانستم که اگر آن را بنوشم عقلم زایل می شود.
ب: ابدا دروغ نگفتم زیرا دروغ مروّت و جوانمردی را کاهش می دهد.
ج: هیچ گاه مرتکب زنا نشدم چون بیم داشتم اگر چنین کنم با من نیز همین بشود.
د: هرگز بت نپرستیدم زیرا می دانم که بت نه نافع بوده و نه مضرّ.
پیامبر اکرم (صلّی اللَّه علیه و آله و سلّم ) دست بر شانه او زد و فرمود:
حق دارد خدای عزّ و جلّ که دو بال به تو داده تا در بهشت با فرشتگانش پرواز کنی.
( علل الشرائع ،ص558 ، ح1 وبحار الانوار ، ج22 ، ص272 ، ح16 )
حدیث شانزدهم
ناله چهار باره ابلیس
امام صادق (ع) فرمود:
رَنَّ إبليسُ أربَعَ رَنّاتٍ : أوَّلُهُنَّ يَومَ لُعِنَ ، و حِينَ اُهبِطَ إلَى الأرضِ ، وَ حِينَ بُعِثَ مُحَمَّدٌ (صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ ) عَلى حِينِ فَترَةٍ مِنَ الرُّسُلِ ، وَ حِينَ اُنزِلَت اُمُّ الكِتابِ
ابليس چهار بار ناله زد : اولين بار، روزى بودكه نفرين شد ومورد لعن قرار گرفت ، دوم زمانی بود كه به زمين فرو انداخته شد ، و سوم زمانى كه محمّد (صلى الله عليه و آله )، بعد از يك دوره فترت ، به پيامبرى مبعوث شد و چهارم زمانى بود كه ام الكتاب (سوره فاتحه) نازل گشت . (الخصال ،ص267 ،ح141 )
حدیث هفدهم
چهار چیز دل را می میراند
پیامبر (ص) فرمود:
أَرْبَعٌ يُمِتْنَ اَلْقَلْبَ اَلذَّنْبُ عَلَى اَلذَّنْبِ وَ كَثْرَةُ مُثَافَنَةِ اَلنِّسَاءِ يَعْنِي مُحَادَثَتَهُنَّ وَ مُمَارَاةُ اَلْأَحْمَقِ تَقُولُ وَ يَقُولُ وَ لاَ يَرْجِعُ إِلَى خَيْرٍ أَبَدا وَ مُجَالَسَةُ اَلْمَوْتَى فَقِيلَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ مَا اَلْمَوْتَى قَالَ كُلُّ غَنِيٍّ مُتْرَفٍ .
چهار چيز دل را مى ميراند:گناه روى گناه،زياد حرف زدن و معاشرت كردن با زنان،مجادله با احمق،با او گفتگو كنى و او هرگز به سوى خير كشيده نشود،همنشينى با مردگان،عرض شد:اى رسول خدا مردگان كيانند؟فرمود:هر ثروتمند خوش گذران.(خصال صدوق ، باب اربعه ،ص180)
حدیث هجدهم
چهار چیز قلب را تباه می کند
پیامبر (ص) فرمود:
أَرْبَعٌ يُفْسِدْنَ اَلْقَلْبَ وَ يُنْبِتْنَ اَلنِّفَاقَ فِي اَلْقَلْبِ كَمَا يُنْبِتُ اَلْمَاءُ اَلشَّجَرَ اِسْتِمَاعُ اَللَّهْوِ وَ اَلْبِذَاءُ وَ إِتْيَانُ بَابِ اَلسُّلْطَانِ وَ طَلَبُ اَلصَّيْدِ.
رچهار خصلت دل را تباه سازند و ريشه نفاق را در دل برويانند آن چنان كه آب درخت را بروياند:
به ساز و آواز گوش فرا دادن و ياوه سرايي وفحش دادن و به دربار سلطان رفت و آمد نمودن و دنبال شكار رفتن. (خصال صدوق ، ج 2، ص 227)
حدیث نوزدهم
چهار چیز در چهار چیز نهان است
امير المومنين(ع)فرمود:
إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَخْفَى أَرْبَعَةً فِي أَرْبَعَةٍ أَخْفَى رِضَاهُ فِي طَاعَتِهِ فَلاَ تَسْتَصْغِرَنَّ شَيْئاً مِنْ طَاعَتِهِ فَرُبَّمَا وَافَقَ رِضَاهُ وَ أَنْتَ لاَ تَعْلَمُ .
وَ أَخْفَى سَخَطَهُ فِي مَعْصِيَتِهِ فَلاَ تَسْتَصْغِرَنَّ شَيْئاً مِنْ مَعْصِيَتِهِ فَرُبَّمَا وَافَقَ سَخَطُهُ مَعْصِيَتَهُ وَ أَنْتَ لاَ تَعْلَمُ.
وَ أَخْفَى إِجَابَتَهُ فِي دَعْوَتِهِ فَلاَ تَسْتَصْغِرَنَّ شَيْئاً مِنْ دُعَائِهِ فَرُبَّمَا وَافَقَ إِجَابَتَهُ وَ أَنْتَ لاَ تَعْلَمُ.
وَ أَخْفَى وَلِيَّهُ فِي عِبَادِهِ فَلاَ تَسْتَصْغِرَنَّ عَبْداً مِنْ عَبِيدِ اَللَّهِ فَرُبَّمَا يَكُونُ وَلِيَّهُ وَ أَنْتَ لاَ تَعْلَمُ.
راستي كه خداي تبارك و تعالي چهار چيز را در چهار چيز پنهان نموده خوشنودي خود را در ميان طاعتها پس هيچ طاعتي را كوچك مشمار كه بسا خوشنودي خداوند در همان باشد و تو نداني
و خشم خود را در ميان گناهان پنهان كرده پس هيچ گناهي را كوچك مپندارد كه شايد خشم خدا در همان باشد و تو نداني
و اجابت خويش را در ميان دعاهايش پنهان نموده پس هيچ دعايي را كوچك مدار كه بسا همان دعاي مستجاب باشد و تو نداني
و ولي خود را در ميان بندگان خود پنهان داشته پس به هيچ بنده اي از بندگان خدا با چشم حقارت منگر كه شايد همان ولي خدا باشد و تو نداني.( خصال صدوق ، ج 2، ص 209)
حدیث بیستم
چهار چیز دانش است
امام على عليه السلام ـ در پاسخ به اين پرسش كه: دانش چيست؟ ـ فرمود :
أربَعُ كَلِماتٍ : أن تَعبُدَ اللّه َ بِقَدرِ حاجَتِكَ إلَيهِ ،
و أن تَعصِيَهُ بِقَدرِ صَبرِكَ عَلى النّارِ ،
و أن تَعمَلَ لِدُنياكَ بِقَدرِ عُمرِكَ فيها ،
و أن تَعمَلَ لاِخِرَتِكَ بِقَدرِ بَقائكَ فيها .
چهار جمله: اين كه خدا را به اندازه نيازى كه به او دارى عبادت كنى،
و به اندازه طاقتى كه در برابر آتش دارى نا فرمانيش كنى،
وبراى دنيايت به اندازه عمرى كه در آن دارى كار كنى
و براى آخرتت به اندازه مدّتى كه در آن هستى كار كنى. (تنبيه الخواطر ، ج2 ، ص 37 )
حدیث بیست ویکم
چهار حقی که باید رعایت شود
رسول خدا(ص)فرمود:
يَلْزَمُ اَلْحَقُّ لِأُمَّتِي فِي أَرْبَعٍ يُحِبُّونَ اَلتَّائِبَ وَ يَرْحَمُونَ اَلضَّعِيفَ وَ يُعِينُونَ اَلْمُحْسِنَ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلْمُذْنِبِ
چهار حق را امتم باید رعایت کنند: توبه كار را دوست بدارند. بر ناتوان دلسوزي كنند، مددكار نيكوكار باشند، و براي گنهكار آمرزش بطلبند. (خصال، ج 2، ص 239)
حدیث بیست ودوم
مردم چهار گروه اند
امام صادق(ع)فرمود:
اَلنَّاسُ عَلَى أَرْبَعَةِ أَصْنَافٍ جَاهِلٌ مُتَرَدِّي مُتَرَدٍّ مُعَانِقٌ لِهَوَاهُ وَ عَابِدٌ مُتَقَوِّي مُتَقَوٍّ كُلَّمَا اِزْدَادَ عِبَادَةً اِزْدَادَ كِبْراً وَ عَالِمٌ يُرِيدُ أَنْ يُوطَأَ عُقْبَاهُ وَ يُحِبُّ مَحْمَدَةَ اَلنَّاسِ وَ عَارِفٌ عَلَى طَرِيقِ اَلْحَقِّ يُحِبُّ اَلْقِيَامَ بِهِ فَهُوَ عَاجِزٌ أَوْ مَغْلُوبٌ فَهَذَا أَمْثَلُ أَهْلِ زَمَانِكَ وَ أَرْجَحُهُمْ عَقْلاً.
مردم چهار صنف اند:
- نادان هلاك شده ، هلاک شده یی که در زندگی هوا پرست بود.
- عابد رياكار و متقي نما . متقی نمایی كه هر چه عبادت بيشتر كند تكبرش افزونتر شود.
- دانشمندي كه مي خواهد به دنبالش حرکت کنند ومرید شوند و دوست دارد كه مردم ستايش اش كنند.
- وآنکه عارف به راه حق است كه دوست دارد قيام بحق كند ولي ناتوان يا شكست خورده است و اين چنين شخص از همه مردم زمانت بهتر و خردمندتراست .( خصال، ج 2، ص 262)
حدیث بیست و سوم
به چهار نفر سلام نکنید
امام علی (ع) فرمود:
نَهى رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله أن يُسلَّمَ على أربَعَةٍ : علَى السَّكرانِ في سُكرِهِ ، و على مَن يَعمَلُ التَّماثيلَ ، و على مَن يَلعَبُ بالنَّردِ ، و على مَن يَلعَبُ بالأربَعَةَ عَشَرَ ، و أنا أزِيدُكُمُ الخامِسَةَ : أنهاكُم أن تُسَلِّموا على أصحابِ الشّطرَنجِ .
رسول خدا صلى الله عليه و آله از سلام كردن به چهار نفر نهى فرمود : سلام كردن به آن كه در حال مستى است ، به كسى كه پيكر تراشى مى كند، به كسى كه نرد بازى مى كند و به كسى كه هفت پَر بازى مى كند. من هم پنجمى را اضافه مى كنم : شما را از سلام كردن به شطرنج بازان نهى مى كنم.( خصال صدوق ،ص237 )
حدیث بیست وچهارم
حرام بودن آتش دوزخ بر چنین مسلمانی
پیامبر (ص) فرمود:
أَلا أُخْبرُكُمْ بِمَنْ يَحْرُمُ عَلى النَّارِ أَوْ بِمَنْ تَحْرُمُ عَلَيْهِ النَّار؟ تَحْرُمُ على كُلِّ قَرِيبٍ هَيِّنٍ ليِّنٍ سَهْلٍ.
آيا به شما خبر ندهم از مسلمانی که بر آتش دوزخ حرام و يا از مسلمانی که آتش دوزخ بر او حرام است؟ (آری) آتش دوزخ بر هر مسلمانِ خوش برخورد، باوقار، نرم خو و آسان گير حرام است(خصال ، باب اربع ، ص188)
حدیث بیست وپنجم
چهار حالت انسان مایه شگفت
امام باقر (ع) در تفسیر قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُما (وزیر آن گنجی برای آن دو یتیم بود) (کهف ، آیه82) فرمود:
وَ اَللَّهِ مَا كَانَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لاَ فِضَّةٍ وَ مَا كَانَ إِلاَّ لَوْحاً فِيهِ كَلِمَاتٌ أَرْبَعٌ :
إِنِّي أَنَا اَللّهُ لا إِلهَ إِلاّ أَنَا َ مُحَمَّدٌ رَسُولِي عَجِبْتُ لِمَنْ أَيْقَنَ بِالْمَوْتِ كَيْفَ يَفْرَحُ قَلْبُهُ
وَ عَجِبْتُ لِمَنْ أَيْقَنَ بِالْحِسَابِ كَيْفَ يَضْحَكُ سِنُّهُ
وَ عَجِبْتُ لِمَنْ أَيْقَنَ بِالْقَدَرِ كَيْفَ يَسْتَبْطِئُ اَللَّهَ فِي رِزْقِهِ
وَ عَجِبْتُ لِمَنْ يَرَى اَلنَّشْأَةَ اَلْأُولَى كَيْفَ يُنْكِرُ اَلنَّشْأَةَ اَلْأُخْرَى.
بخدا سوگند كه آن گنج نه طلا بود و نه نقره بل فقط صفحه اي بود كه چهار جمله بر آن نوشته بود: براستي كه من همان خدايي هستم كه جز من كسي سزاوار پرستش نيست و محمد فرستاده من است. در شگفتم از كسي كه يقين بمرگ دارد چگونه دلش شادان است
و شگفتم از كسي كه يقين بحساب دارد چگونه لبش بخنده باز مي شود؟
و شگفتم از كسي كه بتقدير الهي يقين دارد چگونه خداي را در روزي دادن سست مي انگارد؟
و در شگفتم از كسي كه آفرينش دنيا را مي بيند چگونه زنده شدن عالم آخرت را انكار دارد؟
(خصال، ج 2، ص 236)
حدیث بیست وششم
سپیدی مو نشانه چیست؟
پیامبر (ص) فرمود:
اَلشَّیبُ فی مُقَدَّمِ الرَّأسِ یُمنٌ ، وَ فِی العارِضَینِ سَخاءٌ، وَ فِی الذَّوائِبِ شَجاعَةٌ، وَ فِی القِفا شُؤمٌ.
سپیدی مو در جلوی سر نشان سعادت ودر دو جانب صورت علامت سخاوت وبخشندگی ودر دو طرف سر نشان شجاعت وپردلی ودر پشت سر نشانه شومی است . (عیون أخبار الرضا علیه السلام،ج1 ،275 )
حدیث بیست وهفتم
چهار چیز باعث ویرانی خانه
پیامبر (ص) فرمود :
أربَعٌ لا تَدخُلُ بَيتاً واحِدَةٌ مِنهُنَّ إلاّ خَرِبَ و لَم يَعْمُرْ بِالبَركَةِ : الخِيانَةُ ، و السَّرِقةُ ، و شُربُ الخَمرِ ، و الزِّنا
چهار چيز است كه يكى از آنها به خانه اى درنيايد ، مگر اين كه آن خانه ويران شود و روى بركت را نبيند : خيانت ، دزدى ، شرابخوارى و زنا.(امالی صدوق، ص482)
حدیث بیست وهشتم
قوام بدن به چهار چیز
امام صادق (ع) فرمود:
بُنِيَ الْجَسَدُ عَلَى أَرْبَعَةِ أَشْيَاءَ الرُّوحِ وَ الْعَقْلِ وَ الدَّمِ وَ النَّفْسِ فَإِذَا خَرَجَ الرُّوحُ تَبِعَهُ الْعَقْلُ فَإِذَا رَأَى الرُّوحُ شَيْئاً حَفِظَهُ عَلَيْهِ الْعَقْلُ وَ بَقِيَ الدَّمُ وَ النَّفْسُ.
قوام واستواری بدن انسان بر چهار چیز بنا نهاده شده است : روح ، عقل ، خون ونفس .پس زمانی که روح از بدن خارج شود عقل هم در پی او می رود وزمانی روح چیزی را می بیند عقل آن را حفظ می کند وخون ونفس باقی می ماند .( بحار الانوار، علامه مجلسی، ج61، ص292، ط بیروت.)
حدیث بیست ونهم
وصیت خدا به موسی (ع)
امام علی (ع) فرمود :
قالَ اللّه ُ تباركَ و تعالى لِموسى عليه السلام : يا مُوسى ، اِحفَظْ وصِيَّتي لكَ بأربَعَةِ أشياءَ : أوَّلُهُنّ : ما دُمتَ لا تَرى ذُنوبَكَ تُغفَرُ فلا تَشتَغِلْ بِعُيوبِ غَيرِكَ ، و الثّانِيَةُ : ما دُمتَ لا تَرى كُنُوزي قد نَفِدَت فلا تَغتَمَّ بسَبَبِ رِزقِكَ ، و الثّالِثَةُ : ما دُمتَ لا تَرَى زَوالَ مُلكي فلا تَرْجُ أحَداً غَيري ، وَ الرّابِعَةُ : ما دُمتَ لا تَرَى الشَّيطانَ مَيِّتا فلا تأمَنْ مَكرَهُ .
خداوند تبارك و تعالى به موسى عليه السلام فرمود: اى موسى! سفارش من به تو درباره چهار چيز را به گوش گير: اوّل اينكه تا زمانى كه نمى دانى گناهانت آمرزيده شده است به عيب هاى ديگران مپرداز. دوم: تا زمانى كه نمى دانى گنجينه هاى من تمام شده است، غم روزيت را مخور. سوم: تا زمانى كه به سر آمدن مُلك و پادشاهى مرا نديدى به هيچ كس جز من اميد مبند و چهارم: تا زمانى كه شيطان را مُرده نديدى از مكر و فريب او آسوده خاطر مباش.( خصال صدوق ، باب اربع ، ص217 )
حدیث سی ام
به چهار چیز ناخوشی نشان ندهید
پیامبر (ص) فرمود:
لاَ تَكْرَهُوا أَرْبَعَةً فَإِنَّهَا لِأَرْبَعَةٍ لاَ تَكْرَهُوا اَلزُّكَامَ فَإِنَّهُ أَمَانٌ مِنَ اَلْجُذَامِ وَ لاَ تَكْرَهُوا اَلدَّمَامِيلَ فَإِنَّهَا أَمَانٌ مِنَ اَلْبَرَصِ وَ لاَ تَكْرَهُوا اَلرَّمَدَ فَإِنَّهُ أَمَانٌ مِنَ اَلْعَمَى وَ لاَ تَكْرَهُوا اَلسُّعَالَ فَإِنَّهُ أَمَانٌ مِنَ اَلْفَالِجِ.
چهار چيز را ناخوش نداريد كه چهار فايده دارند زكام را ناخوش نداريد كه از بيماري خوره امانتان مي بخشد و دُمَلها را ناخوش نداريد كه امان بخش از پيسي است و چشم درد را ناخوش مداريد كه از نابينايي امان است و سرفه را ناخوش مداريد كه امان از فلج و سكته ناقص است.
(خصال، ج 2، ص 210)
حدیث سی ویکم
با چهار چیز در نور خدا باش
پیامبر (ص) فرمود:
أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ فِي نُورِ اَللَّهِ اَلْأَعْظَمِ مَنْ كَانَتْ عِصْمَةُ أَمْرِهِ شَهَادَةَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ أَنِّي رَسُولُ اَللَّهِ وَ مَنْ إِذَا أَصَابَتْهُ مُصِيبَةٌ قَالَ إِنّا لِلّهِ وَ إِنّا إِلَيْهِ راجِعُون وَ مَنْ إِذَا أَصَابَ خَيْراً قَالَ اَلْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ اَلْعالَمِين مَنْ إِذَا أَصَابَ خَطِيئَةً قَالَ : أَسْتَغْفِرُ اَللَّهَ وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ.
در هر كس چهار چيز باشد در بزرگترين نور الهي است :
كسي كه گواهي به توحید خدا و رسالت من را عصمت وصیانت کار خود قرار دهد.
و كسي كه چون ناگواري بر او رسد بگويد ” اِنّا لِلّهِ وَ اِنّا اِلَيهِ راجِعُونَ ” . (ما از آن خداييم و بسوي او باز خواهيم گشت)
و كسي كه چون خيري به رسد بگويد: ” اَلحَمدُ لِلّهِ رَبِّ العالَمينَ ” ( ستايش مر خداي راست كه پروردگار جهانيان است
و كسي كه چون گناهي از او سر زند بگويد: ” اَستَغفِرُ اللهَ وَ اَتُوبُ اِلَيهِ ” ( از خدا آمرزش ميخواهم و بسوي او باز گشت مي كنم )
(خصال، ج 2، ص 222)
حدیث سی و دوم
اهل بهشت دارای چهار نشانه
امام صادق عليه السلام فرمود :
اِنَّ لاَِهْلِ الْجَنَّةِ اَرْبَعَ عَلاماتٍ: وَجْهٌ مُنْبَسِطٌ وَ لِسانٌ لَطيفٌ وَ قَلْبٌ رَحيمٌ وَ يَدٌ مُعْطِيَةٌ؛
بهشتى ها چهار نشانه دارند: روى گشاده، زبان نرم، دل مهربان و دستِ بخشنده. (مجموعه ورام، ج 2، ص 91)
حدیث سی و سوم
چهار خصلت نجات بخش
امام مجتبی (ع) فرمود:
دَخَلتُ عَلى أميرِ المُؤمِنينَ عَلَيهِ السَّلامُ وَ هُوَ يَجُودُ بِنَفسِهِ لَمّا ضَرَبَهُ ابنُ مُلجِمٍ فَجَزَعتُ لِذلِكَ فَقالَ لي: أتَجزَعُ ؟ فَقُلتُ : وَكَيفَ لا أجزَعُ وَ أناَ أراكَ عَلى حالِكَ هذِهِ ؟ فَقالَ عَلَيهِ السَّلامُ : ألا اُعَلّمُكَ خِصالاً أربَعَ إن أنتَ حَفِظتَهُنَّ نِلتَ بِهِنَّ النَّجاةَ وَ إن أنتَ ضَيََّعتَهُنَّ فاتَكَ الدّارانِ ؟ يا بِنَيَّ لا غِنًى أكبَرُ مِنَ العَقلِ، وَ لا فَقرَ مِثلُ الجَهلِ، وَلا وَحشَةَ أشَدَّ مِنَ العُجبِ، وَلا عَيشَ ألَذُّ مِن حُسنِ الخُلقِ.
وقتی ضربت ابن ملجم تمام بدن پدرم را تحت تأثير قرار داد و ديگر برای من معلوم شد ايشان از دست می رود، كنار بستر ايشان نشستم و گريه كردم؛ گريه ای از سر سوز و با ناله. همه وجودم داشت گريه می كرد. ايشان فرمود: آيا ناله می كنی و اشك می ريزی؟ عرض كردم: چگونه گريه نكنم درحالی كه تو را در اين حال می بينم؟مىخواهى چهار چيز يادت بدهم كه اگر به آنها عمل كنى، سعادت دنيا و آخرت نصيبت مىشود و اگر انها را رعايت نكنى، دنيا و آخرتت بر باد است؟ فرزندم ! هیچ سرمایه ئی بزرگتر از عقل نیست وهیچ فقری به سان جهل نیست وهیچ وحشتی سخت تر از عجب وخود پسندی نیست وهیچ زندگی لذیذتر از خوش اخلاقی نیست .(سفینه البحار ، ج1 ، ص388)
حدیث سی وچهارم
چهار چیزی که هر عاقل نیاز دارد
پيامبر(ص) فرمود:
اَرْبَعَةٌ تَلْزَمُ كُلَّ ذى حِجىً وَ عَقْلٍ مِنْ اُمَّتى، قيلَ: يا رَسولَ اللّه ِ، ما هُنَّ؟قالَ: اِسْتِماعُ الْعِلْمِ، وَ حِفْظُهُ، وَ نَشْرُهُ وَ الْعَمَلُ بِهِ؛
چهار چيز بر هر عاقل و خردمندى از امّت من واجب است. گفته شد: «اى پيامبر خدا! آن چهار چيز كدام اند؟». فرمودند: «گوش فرادادن به دانش، نگهدارى، نشر و عمل به آن.(تحف العقول، ص 57)
حدیث سی وپنجم
چهار خانه تضمینی در بهشت
امام صادق (ع) فرمود:
مَن يَضْمَنُ لي أربعةً بأربعةِ أبياتٍ في الجَنّةِ ؟ : أنْفِقْ و لا تَخَفْ فَقرا ، و أفْشِ السَّلامَ في العالَمِ ، و اتْرُكِ المِراءَ و إنْ كنتَ مُحِقّا ، و أنْصِفِ النّاسَ مِن نَفسِكَ .
چه كسى چهار چيز را به من تضمين مى دهد، تا من چهار خانه در بهشت براى او تضمين كنم؟ انفاق كن و از تنگدستى مترس، سلام گفتن را در جهان رواج ده، بحث و جدل را وا گذار هر چند حق با تو باشد، و با مردم به انصاف رفتار كن.(کافی ،ج2 ،ص144 ،ح2)
حدیث سی وششم
چهار چیزی که تباه می شود
امام صادق (ع) فرمود:
أربَعٌ يَذهَبنَ ضَياعا : مَوَدَّةٌ تُمنَحُ مَن لا وَفاءَ لَهُ ، و مَعروفٌ يوضَعُ عِندَ مَن لا يَشكُرُهُ ، و عِلمٌ يُعَلَّمُ مَن لا يَستَمِعُ لَهُ ، و سِرٌّ يودَعُ مَن لا حَضانَةَ لَهُ .
چهار چيز هدر مى رود : دوستى اى كه نثار شخص بى وفا شود ؛ نيكى كردن در حقّ آن كه سپاس آن را نمى گزارد ؛ آموختن دانش به آن كه بدان گوش نمى سپارد؛ و رازى كه با شخص كم ظرفيت در ميان گذاشته شود .(من لایحضره الفقیه، ج4 ،ص417 ،ح59.7)
حدیث سی وهفتم
چهار چیزی که کیفرش سریع است
امام باقر (ع) فرمود :
أربَعةٌ أسرَعُ شيءٍ عُقوبَةً : رجُلٌ أحسَنتَ إلَيهِ و يُكافيكَ بالإحسانِ إلَيهِ إساءةً ، و رجُلٌ لا تَبغِي علَيهِ و هو يَبغِي علَيكَ ، و رجُلٌ عاهَدتَهُ على أمرٍ فَمِن أمرِكَ الوَفاءُ له و مِن أمرِهِ الغَدرُ بكَ ، و رجُلٌ يَصِلُ قرابَتَهُ و يَقطَعُونَهُ .
چهار چيز است كه كيفرشان از هر گناهى زودتر به انسان مى رسد : كسى كه تو به او خوبى كنى و او پاداش آن را به بدى دهد ، كسى كه تو به او ستم نكنى و او به تو ستم كند ، كسى كه در كارى با او پيمان بندى و تو به پيمانت وفادار مانى و او پيمان شكنى كند و كسى كه تو با او پيوند برقرار كنى و او پيوند ببرد . (خصال ، ص230 ، ح71)
حدیث سی وهشتم
چهار نفری که دعای شان مستجاب نمی شود
امام صادق (ع) فرمود:
أربعٌ لا يُستَجابُ لَهُم دعاءٌ : الرجلُ جالسٌ في بَيتِهِ يقولُ : يا ربِّ ارزُقْني ، فيقولُ لَهُ : أ لَم آمُرْكَ بالطَّلَبِ ؟ !
و رجلٌ كانَت لَهُ امرأةٌ فَدَعا علَيها ، فيقولُ : أ لَم أجعَلْ أمرَها بيدِكَ ؟!
و رجلٌ كانَ لَهُ مالٌ فأفسَدَهُ فيقولُ : يا ربِّ ارزُقْني ، فيقولُ لَهُ : أ لَم آمُرْكَ بالاقتِصادِ ؟! ··· و رجلٌ كانَ لَهُ مالٌ فأدانَهُ بغيرِ بَيِّنَةٍ فَيَقولُ : أ لَم آمُرْكَ بِالشَّهادَةِ ؟!
دعاى چهار كس مستجاب نمى شود :
مردى كه در خانه اش بنشيند و بگويد: خدايا! روزى مرا برسان. پس خداوند به او مى فرمايد: مگر به تو دستور نداده ام كه در طلب كسب روزى برآيى؟
و مردى كه زنش را نفرين كند ؛ پس خداوند مى فرمايد : مگر كار او را به تو وا گذار نكرده ام؟
نيز مردى كه مال و ثروتى داشته باشد و آن را هدر دهد و بگويد : خدايا! مرا روزى ده ؛ پس خداوند پاسخش دهد: مگر به تو دستور ندادم كه صرفه جو باش؟ ···
و مردى كه مال خود را بدون مدرك و گواه به كسى وام دهد ؛ پس خداوند به او گويد : مگر به تو دستور ندادم كه [هنگام وام دادن] گواه [و مدرك ]بگيرى؟ (الدعوات ، ص33 ،ح75)
حدیث سی و نهم
همه کلام در چهار کلمه
امام صادق (ع) فرمود:
أوحَى اللّه عَزَّ و جلَّ إلى آدَمَ عليه السلام : إنّي سأجمَعُ لكَ الكلامَ في أربَعِ كَلِماتٍ .
قالَ : يا ربِّ ! و ما هُنَّ ؟
قالَ : واحِدَةٌ لي ، و واحِدَةٌ لكَ ، و واحِدَةٌ فيما بَيني و بَينَكَ ، و واحِدَةٌ فيما بَينَكَ و بينَ النّاسِ .
فقالَ : يا ربِّ، بَیِّنهُنَّ لي حَتّى أعلَمَهُنَّ .
فقالَ : أمّا الّتي لي فتَعبُدُني (و) لا تُشرِكُ بي شيئا ،
و أمّا الّتي لَكَ فأجزيكَ .[في بعض النسخ : «فاُجازيك» .]بعَمَلِكَ أحوَجَ ما تكونُ إلَيهِ،
و أمّا الّتي بَيني و بَينَكَ فعَلَيكَ الدُّعاءُ و علَيَّ الإجابَةُ ،
و أمّا الّتي بَينَك و بَينَ النّاسِ فتَرضى لِلنّاسِ ما تَرضاهُ لِنَفسِكَ .
خداوند عزّ و جلّ به آدم عليه السلام وحى فرمود : من همه سخن را در چهار كلمه براى تو گرد مى آورم.
عرض كرد : اى پروردگار من! آن چهار كلمه چيست؟
فرمود : يكى از من است، يكى از تو، يكى به رابطه من و تو مربوط مى شود و يكى به رابطه ميان تو و مردم.
عرض كرد : پروردگارا! آنها را برايم بيان فرما تا بدانمشان. فرمود : آنكه اختصاص به من دارد، اين است كه مرا بندگى كنى و چيزى را شريكم نگردانى.
آنكه اختصاص به خودت دارد، اين است كه در برابر عمل تو پاداشى دهمت كه بيش از هر چيزوهر زمان به آن محتاجى.
آنكه به رابطه ميان من و تو مربوط مى شود، اين است كه تو دعا كنى و من اجابت كنم .
و آنكه به رابطه ميان تو و مردم مربوط مى شود، اين است كه براى مردم آن پسندى كه براى خود مى پسندى. (خصال ، ص243 ،ح98)
حدیث چهلم
چهار چیزکه نشان نفاق است
پيامبر(ص) فرمود:
أربَعٌ مَن كُنَّ فيهِ فهُو مُنافِقٌ ، و إن كانَت فيهِ واحِدَةٌ مِنهُنَّ كانَت فيهِ خَصلَةٌ مِن النِّفاقِ حتّى يَدَعَها : مَن إذا حَدَّثَ كَذَبَ ، و إذا وَعَدَ أخلَفَ ، و إذا عاهَدَ غَدَرَ ، و إذا خاصَمَ فَجَرَ .
چهار خصلت است كه در هر كه باشند منافق است و اگر يكى از آنها در او باشد يك خصلت نفاق در او وجود دارد تا اينكه آن را رها كند : كسى كه هرگاه سخن گويد دروغ گويد و هرگاه وعده دهد خُلفِ وعده كند و هرگاه پيمان بندد پيمان شكنى كند و هرگاه ستيزه كند از حق تجاوز نمايد.
(خصال ، ص254 ، ح129)
