اسامی ماه مبارک رمضان وحکمت آن
ماه مفهوم رمضان
رمضان که نام نهمین ماه سال قمری است مشتق از “رَمض ” به معنای گرما وحرارت شدید است .
در کتاب قاموس قرآن در باره واژه “رمضان ” چنین آمده است :
” علت نامیدن این ماه به رمضان این است که در آغاز اسمگذاری ماه های سال بخاطر وقوع شان در فصل مخصوص بود. از آنجایی که ماه مبارک رمضان در وقت نامگذاری در فصل شدت گرما قرار داشت به این اسم نامیده شد . (قاموس قرآن،ج3-4 ،ص123) .
در همین رابطه از پیامبر (ص) سئوال شد که چرا ماه رمضان را رمضان گفته اند فرمود:
اِنَّما سُمِّیَ الرَّ َمضانُ لِاَ نَّهُ یَرمَضُ الذُّ نُوبَ.(میزان الحکمه، ج4 ، ص516) ماه رمضان ، “رمضان” نام گرفت چون گناه را می سوزاند.
ودر توصیف این ماه آمده: اَرمَضَ اللهُ فیهِ الذُّ نُوبَ وَ طَهَّرَ فیهِ القُلُوبَ . یعنی خداوند در این ماه گناهان را می سوزاند وقلوب را در این ماه پاک می نماید.
البته برای رمضان معنای دیگری هم هست وآن باران شدید وتگرگ است . باران پاییزی وقتی که می بارد هرچه که خاک وغبار است می شوید وپاک می کند . ودر حقیقت ماه مبارک رمضان هم به اذن خدا زنگار دلهای انسان را می شویدوپاک می کند .
اسامی این ماه
این ماه غیر از نام رمضان اسم ولقب دیگری هم دارد مثل شهر الله ، شهر الصیام ، شهر القیام ، شهر التمحیص، شهر الطهور ، شهر الاسلام و المرزوق.(صحیفه سجادیه ، دعاء 44 ) اینک توضیح هر یک:
شهرالله
ازاسامی این ماه “شهر الله” است یعنی ماه خدا . از آنجایی که این ماه بسیار مقدس است منسوب به خدا شد . اصولا هرچه که مقدس است به خدا نسبت داده می شود مثل مسجد وکعبه که بیت الله گویند ومثل عبدالله ، ثار الله ، سبیل الله که بخاطر قداست شان منسوب به خدا شدند . ماه مبارک رمضان از این نظر که بسیار شریف وعزیز ومقدس است به خدا نسبت داده شد وعنوان “شهرالله” گرفت.
توجیه دیگر آنکه اولیاء حق به خاطر این عنوان یعنی شهر الله بیشتر به آن توجه می کنند . یعنی همانگونه که بزرگان احترام دارند منسوبین به آنها هم احترام دارند . خدای متعال نزد اولیاء حق خیلی عزیز است لذا ماهی که به او منسوب است هم خیلی عزیز است پس به خاطر”الله” خیلی به آن توجه می کنند ، دل می سپارند و برای آن اهمیت ویژه قائلند .
به هر حال به این ماه شهرالله گویند چون خیلی مقدس است . ودر دعا می خوانیم اَللّهُمَّ رَبَّ شَهرِ رَمضانَ . (کلیات مفاتیح الجنان ، ص330) خداوند پروردگار ماه رمضان است وماه رمضان به او منسوب است .
شهر صیام وقیام
به این ماه “شهرالصیام” و “شهر القیام” گویند یعنی بخاطر روزه آن را شهرالصیام وبه خاطر نماز وشب زنده داری آن را شهر القیام گویند .
گفته شد رسول خدا (ص)درماه مبارک اساسا فراش وبساط خواب خود را جمع می کرد وکنار می گذاشت وبه قیام وبیتوته می پرداخت. یعنی شبها استراحت نمی کرد ونمی خوابید ویا اگر می خوابید اندک بود . وبه اصطلاح دائم در قیام ونماز بود .
شهر التمحیص
اما اینکه به ماه مبارک رمضان “شهر التمحیص” گویند بخاطر غُفران وآموزش است .تمحیص یعنی آمرزش گناه . ماه مبارک رمضان ماه بخشیدن گناه و زدودن آن است وبه اصطلاح ماه محو گناه وزدودن آن است و انسانهای گنهکار در آن آمرزیده می شوند وگناه شان محو می گردد .
واصلا ماه رمضان با مغفرت همراه است چنانکه رسول خدا (ص) فرمود : ا ِنَّهُ قَد اَقبَلَ اِ لَیکُم شَهرُاللهِ بِالبَرَکَهِ وَ الرَّحمَهِ وَ المَغفِرَهِ . (وسائل الشیعه،ج7 ، باب 18 ، حدیث 20) آری ماه رمضان مغفرت را همراه خود دارد.
حتی در نقلی آمده که بدبخت کسی است که این ماه بگذرد و او آمرزیده نگردد و هیچ ماهی به سان این ماه در آمرزش گناه نیست وبیشترین آمرزش در ماه صورت می پذیرد.
شهر الطهور
اما علت اینکه به این ماه “شهر الطهور” گویند برای پاک شدن است . یعنی این انسان را پاک می کند و قلب انسان جلاء وصفا پیدا می کند واز آلودگی پاک می شود . چنانکه در وصف این ماه آمد: اِنَّ اللّهَ اَرمَضَ فیهِ الذُّ نُوبَ وَ طَهَّرَ فیهِ القُلُوبَ . انسانی که از گناه پیراسته شد و از آلودگی هوا ها وغرائز منزه گردیده پاک خواهد شد .
در تعابیر مختلف از ائمه (ع) همین معنا آمده است . امام سجاد(ع) فرمود: اَلسَّلامُ عَلَیکَ کَما وَفَدتَ عَلَینا بِالبَرَکاتِ وَغَسَلتَ عَنّا دَنَسَ الخَطیئاتِ . (صحیفه سجادیه ، دعاء 45 ) درود بر تو که با برکات بر ما وارد شدی وآلودگی اشتباهات ما را شستی.
شهرالاسلام
اما اینکه به این ماه “شهرالاسلام” گویند شاید به این خاطر باشد که اسلام با تبلیغ در این ماه بهتر از هر وقت دیگرمعرفی می شود . خطباء ، اهل وعظ در این ماه در هر کجا ودر هر جمعی به تبلیغ وارشاد می پردازند ومسلمین را به اسلام آشنا می کنند ومعارف وفرامین اسلام را معرفی می کنند . گویا اسلام بار دیگر مطرح می شود ، جان تازه می گیرد ودر اندیشه ها ، جانها ودلها حضور جدید پیدا می کند .
بسیاری از مردم که مسائل را نمی دانستند در این ماه یاد می گیرند وآنهایی که فراموش کردند دوباره به خاطر می آورند .
و البته شاید علت دیگری داشته باشد وآن عمل بیشتر وبهتر به اسلام در این ماه است. زیرا در ماه مبارک رمضان همه تلاش می کنند به اسلام عمل کنند ، واجبات را انجام دهند واز محرمات پرهیز نمایند وروح اسلام وایمان را در خود تقویت کنند.
وهمین عمل کردن خود نوعی تحقق وتثبیت وتعمیق اسلام است چون تحقق اسلام به عمل است وگویا اسلام در ماه رمضان بهتر خودش را نشان می دهد وبیشتر وکاملتر بروز وظهور پیدا می کند .
علی ای حال به ماه رمضان “شهر الاسلام” گویند یا بخاطر تبلیغ اسلام و یا بخاطر عمل به اسلام . به هر صورت ماه مبارک رمضان ماه اسلام است .
