حقوق همسایه

حقوق همسایه

)وَ اَلجارِ ذِی‌القُربی وَ اَلجارِ اَلجُنُبِ وَ اَلصَّاحِبِ بِالجَنبِ([1]

(و نیکی کنید به) همسایه، فامیل و همسایه خودتان و همسایه بیگانه.

پیامبر گرامی6:

ما زالَ جَبْرَئِیلُ یُوصِینِي بِالْجارِ حَتّی ظَنَنْتُ اَنَّهُ سَیُوَرِّثُهُ؛[2]

جبرئیل درباره همسایه آنقدر مرا سفارش می‌کرد که گمان بردم همسایه را نیز از وارثین قرار خواهد داد.

مَنْ ضَیَّعَ حَقَّ جارِهِ فَلَیْسَ مِنّا؛[3]

هر کس حق همسایه‌اش را ضایع کند، از ما نیست.

أتَدْرُونَ مَا حَقُّ الْجَارِ؟ قَالُوا: لاَ قَالَ: إنِ اسْتَغَاثَکَ أغِثْهُ وَ إنِ اسْتقرَضَکَ أقرِضْه… وَ اِنْ مَرَضَ عُدْتَهُ وَ إنْ اصابَتْهُ مُصیبَةٌ عَزَّیْتَهُ؛[4]

پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ از اصحابش پرسید: آیا می‌دانید حقوق همسایه چیست؟ اصحاب گفتند: نه. حضرت ـ صلی الله علیه و آله ـ فرمود: این است که اگر از تو کمک خواست، کمک کنی و اگر قرض خواست، قرض دهی و… واگر مریض شد، به عیادتش روی و اگر مصیبتی دید، تسلیتش بگویی.

رَحِمَ اللهُ جاراً اَعانَ جارَهُ عَلی بِرِّهِ؛[5]

خداوند همسایه‌ای را که به همسایه‌اش در نیکی کمک نماید، رحمت کند.

امام علی7:

اَلله الله فِي جِیر اِنکُمْ فَإنَّهُ وَصِیَّةُ نَبِیِّکُمْ ما زالَ یُوصِي بِهِمْ حَتَّي ظَنَنَّا أنَّهُ سَیُوَرِّثُهُمْ؛[6]

خدا را، خدا را، وصیت می‌کنم شما را به همسایه‌هایتان، همانا این وصیت پیامبرتان است که همواره ما را نسبت به همسایه‌ سفارش می‌کرد تا حدی که حتی گمان کردیم همسایگان را وارث نیز قرار می‌دهد.

ما تَأکَّدَتِ الْحُرْمَةُ بِمِثْلِ الْمُصاحِبَةِ وَالْمُجاوَرَةِ؛[7]

هیچ احترامی مثل حرمت دوستی و همسایگی، تأکید نشده است.

امام علی بن الحسین7:

وَ اَمّا حَقُّ جارِکَ فَحِفْظُهُ غائِباً وَ اِکْرامُهُ شاهِداً وَ نُصْرَتُهُ إذا کانَ مَظْلُوماً؛[8]

اما حق همسایه‌ات بر تو، حفظ (خانه و اموال) اوست، زمانی که غائب است و احترام به اوست، در موقع حضورش و یاری کردنش، وقتی که مظلوم است.

امام صادق7:

اِنَّهُ لَیْسَ مِنّا مَنْ لَمْ یُحْسِنْ مُجاوَرَةَ مَنْ جاوَرَهُ؛[9]

همانا کسی که با همسایه‌اش خوش‌رفتاری نکند، از ما نیست.

اَلْمَکارِمُ عَشْرٌ فَاِنْ اِسْتَطَعْتَ اَنْ تَکُونَ فِیکَ فَلْتَکُنْ… وَ التَّذَمُّمُ لِلْجارِ؛[10]

بزرگواری‌ها ده چیز است، اگر می‌توانی آن‌ها را داشته باشی، چنان باش، … (یکی از آن‌ها) مراعات حق همسایه و دفاع در پشت سر اوست.

[1] . سوره نساء، آیه36.

[2] . بحارالانوار، ج۷۴، ص151.

[3] . بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۵۰.

[4] . بحارالانوار، ج۷۹، ص۹۳.

[5] . تنبیه الخواطر، ص167.

[6] . بحارالانوار، ج۷۴، ص153.

[7] . میزان الحکمه، ج۲، ص۱۹۱.

[8] . من لایحضره الفقیه، ج۲، ص۶۹۶.

[9] . الکافی، ج4، ص492.

[10] . الکافی، ج3، ص92.