اندیشه بنان

– خودرو وکار و کاسبی

بهره دیگر مرکب و سواری، کسب و کار و انجام خدمات و مأموریتها است. یعنی گاه از وسیله نقلیه بعنوان ابزار کاسبی استفاده می‌شود و با آن، درآمد، کسب می‌گردد و افراد با آن کاسبی می‌کنند و روزی می‌خورند مثل رانندگان حمل و نقل عمومی، اتوبوسها، تاکسی‌ها، کامیونها، وانتها و حتی نقلیه‌های حیوانی مانند شتر، اسب و الاغ که اجاره می‌دهند یا خود با آن کار می‌کنند و اجرت می‌گیرند واز طریق آن، امرار معاش می‌نمایند.

و این یک سنت و سیره در زندگی گذشتگان بوده و هست و خواهد بود. در تاریخ، نقلیه داران از وسیله نقلیه خود یا برای سواری و حمل اثاثیه خود بهره می‌گرفتند و یا برای دیگران استفاده می‌کردند و اجرت می‌گرفتند.

شتر داران، ساربانان، چهار پاداران، رانندگان عمومی و شهری از این طیف‌اند.

و باید هم اینگونه باشد. یعنی باید از نقلیه برای کار و کاسبی و رفع نیاز استفاده کرد چون فلسفه چهار پایان و وسائل نقلیه همین است. یعنی آفریده شدند تا در خدمت بشر باشند و بشر از آنها برای رفاه خود و رفع حاجت خود و دیگران استفاده نمایند.

امام صادق (ع) می‌فرماید:

عَجَبٌ لِصاحِبِ الدّابّهِ کَیفَ تَفُوتُهُ الحاجَهُ [1].

شگفت از صاحب چهار پا است که با وجود آن، چطورحاجت و نیاز از دست او می‌رود. یعنی چطور با آنکه از چهارپا بهره مند است از آن برای رفع حاجت استفاده نمی‌کند و حاجت از دست او می‌رود و فوت می‌شود.

حاصل آنکه وسائل نقلیه اعم از حیوانی و ماشینی برای کار و کاسبی هم است و باید از آن بهره جست و استفاده کرد، خواه برای خود و خواه برای دیگران.

ابته آنهائی که خودرو کرایه می‌دهند واز این طریق، کسب درآمد می‌کنند نسبت به دو طائفه باید مراعات کنند واز آنها ارزان بگیرند: یکی حاجیان درمسیر حج ودیگری طبقه ضعیف وناتوان.

امام صادق (ع) فرمود: لَویَعلَمُ النّاسُ کُنهَ حُملانِ اللهِ عَلَی الضَّعیفِ ما غالُوا بِبِهیمَهٍ [2] اگر مردم عمق اجرت وپاداش خدا قبال کمک به ضعیف را می‌دانستند هیچ وقت کرایه چهار پائی را گران نمی‌کردند.

وهم چنین فرمود: لَویَعلَمُ الحاجُّ ما لَهُ مِنَ الحُملانِ ما غالَ أحَدًا بِبَعیرٍ. [3]

اگر حاجی ازاجرت وپاداش الهی خود در مسیر حج باخبر بود ازهیچ کس کرایه گران نمی‌گرفت.

5- مَرکَب خدمت

چنانکه گفته شد مَرکَب علاوه بر آنکه برای زندگی خود آدم لازم است و با آن رفع حاجت می‌گردد در خدمت دیگران هم خواهد بود.

یعنی اینکه انسان علاوه بر آنکه  مرکب را برای زندگی خـود بـه کـار می‌گیرد برای دیگران و حل مشکل دیگران هم می‌تواند بکار بگیرد و از این طریق خدمتی به دیگران بکند، گرهی از برادر مومنی بگشاید و حاجتی از او بر آورده نماید. در این صورت دابه و مرکب، مرکب خدمتی خواهد شد یعنی یک پله بالاتر از کسب و کار است و بعنوان وسیله خدمت به بندگان خدا و خدمت به مومن مطرح می‌گردد و معلوم است خدمت به بندگان خدا از هر وسیله مناسبی، بسیار پر ثواب و پرأجر است.

امام صادق (ع) فرمود: مِن سَعادَهِ المُومِنِ دابَّهٌ یَرکَبُها فی حَوائِجِهِ وَ یَقضِی عَلَیها حُقُوقَ إخوانِهِ. [4]

از خوشبختی مومن داشتن چهار پائی است که در مسیر حوائج خود آن را سوار می‌شود و حقوق برادران دینی که از جمله آن خدمت به آنها است را هم از این طریق، اداء می‌کند.

[1] همان ج8 ص 341

[2] همان، ص 365

[3] همان

[4] همان ج8 ص339