طب
)یَخرُجُ مِن بُطُونِها شَرابٌ مُختَلِفٌ اَلوانُهُ فِیهِ شِفاءٌ لِلنّاسِ([1]
از درون شکم آن شهدی که به رنگهای گوناگون است بیرون میآید. در آن برای مردم درمانی است.
پیامبر گرامی 6:
ما خَلَقَ اللهُ تَعالی داءً إلاّ وَ خَلَقَ دَواءً إلاَّ السامَ؛[2]
خداوند هیچ دردی را بیدرمان نیافریده مگر سام (مرگ) که درمان ندارد.
تَجَنَّبِ الدَّوَاءَ مَا احْتَمَلَ بَدَنُکَ الدَّاءَ فَإذَا لَمْ یَحْتَمِل الدَّاءَ فَالدَّوَاء؛[3]
تا هنگامی که بدنت درد را تحمل میکند از مصرف دارو بپرهیز، چنانچه درد را تحمل نکردی آنگاه از دارو استفاده کن.
قالَ أمیرُ المُؤمِنِینَ عَلِيُّ بْنُ أبِي طَالِبٍ عَلَیهِالسَّلام لِلْحَسَنِابْنِهِ عَلَیهِالسَّلامُ یَا بُنَيَّ ألا أُعَلِّمُکَ أرْبَعَ خِصَالِ تَسْتَغْنِي بِهَا عَنِ الطِّبِّ فَقَالَ بَلَي یَا أمِیرَ الْمُؤمِنِینَ قَالَ لاَتَجْلِسْ عَلَي الطَّعَامِ إلاَّ وَ أنْتَ جَائعٌ وَلاَ تَقُمْ عَنِ الطَّعَامِ إلاَّ وَ أنْتَ تَشْتَهِیهِ وَ جَوِّدِ الْمَضْغَ وَ إذَا نِمْتَ فَأعَرِضْ نَفْسَکَ عَلَي الْخَلاءِ فَإذَا اسْتَعْمَلْتَ هَذَا اسْتَغْنَیْتَ عَنِ الطِّب؛[4]
در سفارشی به فرزند خود امام مجتبی علیهالسلام فرمودند: فرزندم! آیا چهار نکته به تو نیاموزم که با رعایت آنها از طبیب بینیاز شوی؟ عرض کرد: چرا، ای امیرالمؤمنان. حضرت فرمودند: تا گرسنه نشدهای غذا نخور و تا اشتها داری از غذا دست بکش و غذا را خوب بجو و قبل از خوابیدن قضای حاجت کن. اگر این نکات را رعایت کنی. از مراجعه به طبیب بینیاز میشوی.
لِیُبَالِغ أحَدُکُم فِی المَضمَضَةِ وَالاستِنشَاق فَإنَّهُ غُفرَانً لَکُم وَ مَنفَرَةٌ لِلشَّیطَان؛[5]
سزاوار است هر یک از شما در دهان و بینی زیاد آب بچرخاند، چرا که این کار، مایه آمرزش شما و گریز شیطان است.(میکروب را برطرف میکند)
امام رضا7:
مَن أرادَ أن لایُوذَیهُ مِعدَتُهُ فَلا یَشرَب بَینَ طَعامِهِ ماءً؛[6]
هر کس میخواهد معدهاش آزارش ندهد، در بین غذا آب نخورد.
مَنْ أرَادَ أنْ لاَ یَشْتَکِيَ مَثَانَتَهُ فَلا یَحْبِسِ الْبَوْلَ وَ لَوْ عَلَي ظَهْرِ دَابَّتِه؛[7]
کسی که میخواهد از ناراحتی مثانه شکایت نکند بول خود را نگه ندارد ولو اینکه سوار اسب باشد.
امام صادق7:
لایَستَغنی أهلُ کُلّ بَلَدٍ عَن ثَلاثَةٍ یُفزَعُ إلَیهِم فی أمرِ دُنیاهُم وَ آخِرَتِهِم، فَإن عَدِموا ذلِکَ کانوا هَمَجا: فَقیهٌ عالِمٌ وَرِعٌ وَ أمیرٌ خَیّرٌ مُطاعٌ وَ طَبیبٌ بَصیرٌ ثِقَةٌ؛[8]
مردم هر شهری به سه چیز نیازمندند که در امور دنیا و آخرت خود به آنها رجوع کنند و چنانچه آن سه را نداشته باشند گرفتار جهل و نابسامانی میشوند: دینشناس دانایِ پرهیزکار، حاکم نیکوکاری که مردم از او اطاعت کنند و پزشک بصیر مورد اعتماد.
امام رضا7:
لَیسَ مِن دَواءِ اِلاّ وَ هُوَ یُهیجُ داءً؛[9]
داروئی نیست مگر اینکه بیماری دیگری را تحریک میکند.
[1] . سوره نحل، آیه69.
[2] . مکارمالاخلاق، ص362.
[3] . مکارمالاخلاق، ص113.
[4] . خصال، ص229.
[5] . ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص19.
[6] . طبالرضا (ترجمه امیر صادقی)، ص258 ـ بحارالانوار (ط ـ بیروت)، ج59، 232.
[7] . طبالرضا، ص35.
[8] . تحفالعقول، ص321.
[9] . کافی (ط ـ اسلامیه)، ج8، ص273.