فاطمه (س) و رفتار اجتماعی

فاطمه (س) و رفتار اجتماعی

 

• نتیجه خوشروی به مومن
• نتیجه خوشرویی به دشمن
• نرمخویى در مقابل دیگران
• نتیجه سخاوت
• ملکوت سخاوت
• ترجیح دیگران بر خانواده در انفاق
• انفاق در راه خدا
• انفاق محبوب
• ترجیح مهمان بر خود
• عدم رَد کار خیر
• کار خیر باید جبران شود
• تحمل رنج گرسنگی خود وبچه ها
• پاداش آزادى بردگان
• زیان بخل
• هدایتگری
• ارزش پاسخ به پرسشها
• خرما هدیه ای خوب
• اجرای عدالت
• شكست ظالم
• لطف الهی به بیمار
• متنعم دهن چاک بدترین امت

 

 

• نتیجه گشاده رویى به مومن

فاطمه زهرا (س) فرمود:

أَلْبِشْرُ فى وَجْهِ الْمُؤْمِنِ یُوجِبُ لِصاحِبِهِ الْجَنَّةَ.
گشاده رویى در چهره مؤمن براى صاحبش بهشت را سبب می شود.

(فاطمه الزهرا بهجة قلب المصطفى، ج 1، ص 300)  و (تفسیر الإمام العسكرى (علیه السلام)، ص354، ح 243)

 

• نتیجه خوشرویی به دشمن 

فاطمه زهرا (س) فرمود:

بِشرٌ فی وَجْهِ الْمُؤْمِنِ یُوجِبُ لِصاحِبهِ الْجَنَّةَ، وبِشْرٌ فی وَجْهِ الْمُعانِدِ یَقی صاحِبَهُ عَذابَ النّارِ .

 

پاداش خوشرویی در برابر مومن بهشت است و خوشرویی با دشمن وانسان های ستیزه جو ، انسان را از عذاب آتش باز می دارد. (سخنان حضرت فاطمه زهرا، محمد دشتی، ص 21)

 

• نرمخویى در مقابل دیگران

                                                                
فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ رَسُولُ اللّهِ (صلى الله علیه وآله وسلم):

خِیارُكُمْ أَلْینُكُمْ مُناكَبَهً وَ أَكْرَمُهُمْ لِنِسائِهِمْ.
پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرموده است:

بهترین شما نرمخوترین شما به اطرافیان و بزرگوارترین شما به زنان است.

( دلائل الإمامه ، ص 76 )

 

• نتیجه سخاوت

فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ لى رَسُولُ اللّهِ(صلى الله علیه وآله وسلم):

وَ عَلَیكِ بِالسَّخاءِ؛ فَإِنَّ السَّخاءَ شَجَرَةٌ مِنْ شَجَرِ الْجَنَّةِ أَغْصانُها مُتَدَلِّیَةٌ إِلَى الاََْرْضِ، فَمَنْ أَخَذَ مِنْها غُصْنًا قادَهُ ذلِكَ الْغُصْنُ إِلَى الْجَنَّةِ.
پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) به من گفت:

بر تو باد سخاوت ورزیدن، زیرا كه سخاوت درختى از درختان بهشت است كه شاخه هایش به زمین آویخته است، هر كه شاخه اى از آن را بگیرد، او را به سوى بهشت می كشاند. ( بهجه قلب المصطفي، ص 266)

 

• ملکوت سخاوت

                                                                            
فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ لى رَسُولُ اللّهِ(صلى الله علیه وآله وسلم):

وَ عَلَیكِ بِالسَّخاءِ، فَإِنَّ السَّخاءَ شَجَرَةٌ مِنْ شَجَرِ الْجَنَّةِ، أَغْصانُها مُتَدَلِّیَةٌ إِلَى الاَْرْضِ، فَمَنْ أَخَذَ مِنْها غُصْنًا قادَهُ ذلِكَ الْغُصْنُ إِلَى الْجَنَّةِ.
پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) به من گفت:

بر تو باد سخاوت ورزیدن، زیرا كه سخاوت درختى از درختان بهشت است كه شاخه هایش به زمین آویخته است، هر كه شاخه اى از آن را بگیرد، او را به سوى بهشت می كشاند. (بهجه قلب المصطفي، ص 266)

 

• ترجیح دیگران بر خانواده در انفاق

 

فاطمه(س)فرمود:

فَسَــــوفَ   اُعطیــــهِ  وَ  لا اُبــــالى                  وَ اُوثِـــــرُ اللهَ عَلـــــى عِیـــــالى

اَمسَـــوا جِیاعـــاً  وَ هُـــم اَشـــبالى             اَصـــغَرُهُم یُقتَـــلُ فِـــى القِتـــالِ

بِکَـــــربَلا  یُقتَـــــلُ   بِاغتِیـــــالٍ                لِقاتِلیــــهِ الوَیــــلُ مَــــع وَبــــالٍ

یَهـــوى بِـــهِ النّـــارُ اِلـــى سَـــفالٍ            کُبُولُــــهُ زادَت عَلَــــى الاَکبــــالِ

 

• به زودى به این گرسنه طعام عطا خواهم کرد و از گرسـنگى خـودم بـاکى ندارم. براى خدا او را بر فرزندان (گرسنه ام) مقدم مى دارم.
• فرزندانم دیشب را گرسنه به روز آوردند، فرزندانى که کـوچکترین آنـان (حسین)در میدان جنگ کشته خواهد شد.

 

• در کربلا فرزندم را با حیله و تزویر شهید مى کنند. واى بر قـاتلان او کـه عذاب دردناك و  پستى و خوارى بر آنان باد.

 

• آنها که با این جنایت به درجات پست آتش جهنم راه مى یابند . هر لحظه بر سقوط و خوارى آنها افزوده مى شود. احقاق الحق ج 10 ص 321 و بحارالانوار ج 43 ص 73 و كتاب عوالم ج 11 ص 168.

 

• انفاق در راه خدا

 

فاطمه(س)فرمود:

حُبِّبَ إلَیَّ مِنْ دُنْیاكُمْ ثَلاثٌ: تِلاوَهُ كِتابِ اللّهِ، وَالنَّظَرُ فى وَجْهِ رَسُولِ اللّهِ، وَالاْنْفاقُ فى سَبیلِ اللّهِ.

سه چیز از دنیا براى من دوست داشتنى است: تلاوت قرآن، نگاه به صورت رسول خدا; و انفاق و كمك ـ به نیازمندان ـ در راه خداوند متعال. ( تفسیر الإمام العسكرى (علیه السلام): ص 320، ح 191)

 

 

• انفاق محبوب

 

فاطمه(س)فرمود:

تَقرَأُ عَلَیکَ اِبنَتُکَ السَّلامُ وَ تَقُولُ اِجعَل هذا فى سَبیلِ االلهِ.

دخترت به شما سلام مى رساند و مى گوید که این زیورآلات اندك را نیـز در راه خدا انفاق کن.

پیامبر گرامى اسلام پس از مشـاهده بخشـش و ایثـار فاطمـه  سـه بـار فرمود: فداها ابوها (پدرش فداى او باد)     (بحار الانوار ج 43 ص 20)

 

• ترجیح مهمان بر خود

 

فاطمه(س)فرمود:

ما عِندَنا اِلّا قُوتَ الصَّبِیَّهِ وَ لکِنّا نُؤ ثِرُ بِهِ ضَیفَنا.

در خانه ما غذایى نیست، مگر به اندازه خوراك دختر بچه . اما امشب ایثار مى نماییم و گرسنگى را تحمل مى کنیم و همین مقدار غذا را به مهمان مى بخشیم. شواهد التنزیل ج2 ص331 نویسنده: حسکانی، عبید الله بن عبد الله محقق: محمودی، محمد باقر.

 

• عدم رَد کار خیر

 

فاطمه(س)فرمود:

وَ لکِن لا اَرُدُّ الخَیرَ اِذا نَزَلَ الخَیرُ بِبابى.

اما من  نیکى و نیکوکارى را که در خانه مرا کوبیده است  رد نمى کنم.

احقاق الحق ج 10 ص 321 و بحارالانوار ج 43 ص 73 و كتاب عوالم ج 11 ص 168.

 

 

• کار خیر باید جبران شود

                                                                    
فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ رَسُولُ اللّه(صلى الله علیه وآله وسلم):

أَیُّما رَجُلٍ صَنَعَ إِلى رَجُلٍ مِنْ وُلْدى صَنیعَةً فَلَمْ یُكافِئْهُ عَلَیها  فَأَنَا الْمُكافِئُ لَهُ عَلَیها.
پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود:

هر كسى براى فردى از فرزندان من كارى انجام دهد و او در مقابل جبران نکند من خودم جبران خواهم کرد. ( امالی الطوسی، ج 1، ص 365)

 

• تحمل رنج گرسنگی خود وبچه ها

 

فاطمه(س) خطاب به سلمان فرمود:

یا سَلمانُ !  وَالَّذى بَعَثَ  مُحَمَّداً بِالحَقِّ  نَبِیّـاً  اَنَّ لَنـا ثَلاثـاً مـا طَعِمنـا وَ اَنَّ الحَسَنَ وَ الحُسَینَ قَدِ اضطَرَبا عَلَىَّ مِن شِدَّهِ الجُوعِ ثُمَّ رَقَدا کَاَنَّهُما فَرخانِ مَنتُوفانِ وَ لکِن لا اَرُدّ ُالخَیرَ اِذا نَزَلَ الخَیرُ بِبابى.

اى سلمان! سوگند به خداونـدى کـه حضـرت محمـد (ص) را بـه پیـامبرى برگزیـد، سـه روز اسـت کـه غـذا نخـورده ایـم، و فرزنـدانم حسـن و حسـین (ع)از شدت گرسنگى بى قرارى مى کردند و خسته و مانده به خـواب رفتـه اند. اما من، کار خیر را که درب خانه مرا کوبیده است، رد نمى کنم.

[3] شواهد التنزیل ج2 ص331 نویسنده: حسکانی، عبید الله بن عبد الله محقق: محمودی، محمد باقر.

 

 

• پاداش آزادى بردگان  

                                                                 
فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ رَسُولُ اللّهِ(صلى الله علیه وآله وسلم):

مَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مُؤْمِنَةً كانَ لَهُ بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْها فَكاكُ عُضْوٍ مِنَ النّارِ.
پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود :

هر كه بنده مؤمنى را آزاد كند  به اِزاى هر عضوى از آن بنده عضوى از او از آتش جهنّم آزاد گردد.

(وسائل الشیعة ، ج۲۷ ، ص۹۶)

 

• زیان بخل

                                                                                    
« فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ لی رَسُولُ اللّهِ(صلى الله علیه وآله وسلم):

إِیاكِ وَ الْبُخْلَ، فَإِنَّهُ عاهَةٌ لا تَكُونُ فى كَریم. إِیاكِ وَ الْبُخْلَ فَإِنَّهُ شَجَرَةٌ فِى النّارِ، وَ أَغْصانُها فِى الدُّنْیا، فَمَنْ تَعَلَّقَ بِغُصْن مِنْ أَغْصانِها أَدْخَلَهُ النّارَ.

پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود:

از بخل ورزیدن بپرهیز ؛ زیرا كه بخل آفتى است كه در شخص بزرگوار جا ندارد.
از بخل بپرهیز، زیرا كه آن درختی است در آتش دوزخ كه شاخه هایش در دنیاست؛ پس هر كه به شاخه اى از شاخه هایش درآویزد  داخل جهنّمش گردانَد. (امالی طوسی، ج 2، ص 89)

( از این حدیث استفاده می شود که بخل هم تأثیرمنفی دنیایی دارد  و هم آخرتی .

بخل در دنیا به کرامت انسان آسیب می رساند ودر آخرت انسان را راهی جهنم می کند.

 

• هدایتگری

 

فاطمه(س)خطاب به سائل فرمود:

هاتی وَ سَلی عَمّا بَدا لَکِ . أَرَاَیتِ مَنِ اکتَرَی یَوماً یَصعَدُ اِلی سَطحٍ بِحَملٍ ثَقِیلٍ وَ کَراهُ مِأَهَ ألفِ دینارٍ یَثقُل عَلَیهِ؟

قالَت: لا

 

فَقالَت: اِکتَرَیتُ أَنا بِکُلِّ مَسألَهٍ  بِاَکثَرَ مِن مِلءِ ما بَینَ الثَّری اِلَی العَرشِ لُؤلُؤاً فَاَحری اَن لا یَثقُلَ عَلَیَّ.

 

باز هم بیا و آن چه سئوال داری بپرس. آیا اگر کسی را روزی اجیر نمایند که بار سنگینی را به بام ببرد و در مقابل صد هزار دینار طلا مزد بگیرد، چنین کاری برای او دشوار است؟

گفت: خیر، حضرت ادامه داد فرمود:

من هر مسأله ای را که پاسخ می دهم، بیش از فاصله بین زمین و عرش گوهر و لؤلؤ پاداش می گیرم؛ پس سزاوارتر است که بر من سنگین نیاید.     (بحارالانوار، ج2، ص3 و لئالی الاخبار، ج2، ص254)

 

 

• ارزش پاسخ به پرسشها

 

فاطمه زهرا (س) فرمود:

اِکتَرَیتُ أَنا بِکُل مَسألَهٍ بِاَکثَرَ مِن مِلءٍ ما بَینَ الثَّری اِلی العَرشِ لُؤلُؤا فَاحری ان لا یَثقُلَ عَلیَّ.

من هر مسأله ای را که پاسخ می دهم، بیش از فاصله بین زمین و عرش گوهر و لؤلؤ پاداش می گیرم؛ پس سزاوارتر است که بر من سنگین نیاید.   (بحارالانوار، ج2، ص3 و لئالی الاخبار، ج2، ص254)

 

• خرما هدیه ای خوب

 

 فاطمه (س) فرمود:

نِعمَ تُحفَۀُ المُؤمِنِ التَّمرُ.

براى مؤمن، خرما هدیه خوبى است  (کنز العمال، ج 12، ص 339، ح 35305)

 

• اجرای عدالت

 

فاطمه زهرا (س) فرمود:

وَالعَدلَ فِی الغَضَبِ وَالرِّضی.

خداوندا ! عدالت را چه در حال خشم و چه در حال خشنودی از درگاهت مسئلت دارم.

(حکمت نامه فاطمی، ص376)

 

• شكست ظالم

فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ رَسُولُ اللّه(صلى الله علیه وآله وسلم):

مَا الْتَقى جُنْدانِ ظالِمانِ إِلاّ تَخَلَّى اللّهُ مِنْهُما، فَلَمْ یُبالِ أَیُّهُما غَلَبَ. وَ مَا الْتَقى جُنْدانِ ظالِمانِ إِلاّ كانَتِ الدّائِرَةُ عَلى أَعْتاهُما.
پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرموده است:

دو سپاه ستمگر به هم نرسند  مگر آن كه خداوند آن دو را به حال خود واگذارد  و باكی ندارد كه كدام یك پیروز گردد.
و دو سپاه ستمگر به هم نرسند  مگر آن كه هزیمت و شكست از آنِ سپاه ظالمتر باشد.

(الذرية الطاهرة النبوية محمد بن أحمد الدولابي  ،  ج 1 ، ص 149)

 

• لطف الهی به بیمار

                                                                               
فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ النَّبِىُّ(صلى الله علیه وآله وسلم):

إِذا مَرِضَ الْعَبْدُ أَوْحَى اللّهُ إِلى مَلائِكَتِهِ أَنِ ارْفَعُوا عَنْ عَبْدِىَ الْقَلَمَ مادامَ فى وَثاقى، فَإِنّى أَنـَا حَبَسْتُهُ حَتّى أَقْبَضَهُ أَوْ أُخَلِّىَ سَبیلَهُ. كانَ أَبى یقُولُ: أَوْحَى اللّهُ إِلى مَلائِكَتِهِ أُكْتُبُوا لِعَبْدى أَجْرَ ما كانَ یعْمَلُ فى صِحَّتِهِ.
پیامبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمود:

چون بنده خدا بیمار گردد، خداوند به فرشتگانش وحى می كند:

قلم تكلیف را از بنده ام ـ تا وقتى كه در عهد و پیمان من است ـ بردارید، زیرا خودم او را بازداشت نموده تا جانش را بگیرم یا آزادش گذارم.

پدرم می فرمود:

خداوند به فرشتگانش وحى فرستاد كه براى بنده بیمارم پاداش كارهایى را كه در وقت سلامتش انجام می داد بنویسید.  (الذرية الطاهرة، ص 147)

 

• متنعم دهن چاک بدترین امت

فاطمه زهرا (س) فرمود:

قالَ رَسُولُ اللّهِ(صلى الله علیه وآله وسلم):

شِرارُ أُمَّتى الَّذینَ غَذُّوا بِالنَّعِیم الَّذینَ یأكُلُونَ أَلْوانَ الطَّعامِ وَ یلْبَسُونَ أَلوانَ الثِّیابِ وَ یتَشَدَّقُونَ فِى الْكَلامِ.
پیامبر (ص)فرمود:

بدترین امّت من كسانى هستند كه از انواع نعمتها تغذیه می كنند و خوراكى هاى رنگارنگ می خورند و لباسهاى گوناگون می پوشند، و(در عین حال ) هر چه می خواهند می گویند.

(الزهد لابن المبارك ، ص 262 ، ح 758)