اندیشه بنان

 

چند نکته از نکات رفتاری امام رضا (ع)

• عدم جفا به کسی با سخن خود

• سخن کسی را قطع نمی کرد

• رفع حاجت ارباب رجوع تا ممکن بود

• پیش همنشین خود پا دراز نمی کرد

• پیش همنشین خود تکیه نمی داد (لَم نمی داد)

• به زیر مجموعه بد نمی گفت

• در محیط عمومی تف نمی انداخت

• در خندیدن قهقهه نداشت

• خنده اش همواره تبسم بود

• با زیر مجموعه به ویژه دربان ونگهبان همسفره بود

• در شب کم می خوابید

• بیشتر از شب را بل گاهی تمام شب را بیدار بود

• خیلی روزه می گرفت به ویژه سه روز در ماه را ومی فرمود: روزه این سه روز روزه روزگار وقرن  است

• اهل کار خیر بود

• اهل صدقه پنهانی بوده وبیشترین صدقه اش در شبهای خیلی تاریک بود

 

نکات فوق برگرفته از نقل زیر است :

«ابراهیم بن عباس» دربارۀ روش اخلاقی آن حضرت می‏گوید: «مَا رَأَیتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا‏‌علیه‌السلام جَفَا أَحَداً بِكَلَامِهِ قَطُّ وَ مَا رَأَیتُ قَطَعَ عَلَى أَحَدٍ كَلَامَهُ حَتَّى یفْرُغَ مِنْهُ وَ مَا رَدَّ أَحَداً عَنْ حَاجَةٍیقْدِرُ عَلَیهَا وَ لَا مَدَّ رِجْلَیهِ بَینَ یدَی جَلِیسٍ لَهُ قَطُّ وَ لَا اتَّكَأَ بَینَ یدَی جَلِیسٍ لَهُ قَطُّ وَ لَا رَأَیتُهُ شَتَمَ أَحَداً مِنْ مَوَالِیهِ وَ مَمَالِیكِهِ قَطُّ وَ لَا رَأَیتُهُ تَفَلَ قَطُّ وَ لَا رَأَیتُهُ یقَهْقِهُ فِی ضَحِكِهِ قَطُّ بَلْ كَانَ ضَحِكُهُ التَّبَسُّمَ وَ كَانَ إِذَا خَلَا وَ نُصِبَتْ مَائِدَتُهُ أَجْلَسَ مَعَهُ عَلَى مَائِدَتِهِ مَمَالِیكَهُ حَتَّى الْبَوَّابِ وَ السَّائِسِ وَ كَانَ‌علیه‌السلام قَلِیلَ النَّوْمِ بِاللَّیلِ كَثِیرَ السَّهَرِ یحْیی أَكْثَرَ لَیالِیهِ مِنْ أَوَّلِهَا إِلَى الصُّبْحِ وَ كَانَ كَثِیرَ الصِّیامِ فَلَا یفُوتُهُ صِیامُ ثَلَاثَةِ أَیامٍ فِی الشَّهْرِ وَ یقُولُ ذَلِكَ صَوْمُ الدَّهْرِ وَ كَانَ‌علیه‌السلام كَثِیرَ الْمَعْرُوفِ وَ الصَّدَقَةِ فِی السِّرِّ وَ أَكْثَرُ ذَلِكَ یكُونُ مِنْهُ فِی اللَّیالِی الْمُظْلِمَةِ فَمَنْ زَعَمَ أَنَّهُ رَأَى مِثْلَهُ فِی فَضْلِهِ فَلَا تُصَدِّقُ؛ (5)

هرگز ندیدم آن حضرت، با سخن خود در حق کسی جفا کند (و مورد اهانت و آزار قرار دهد) و یا کلام کسی را قبل از آنکه پایان یابد، قطع کند. نیاز نیازمندان را برآورده می‏ساخت و هرگز حاجتمندی را که توان انجام حاجت او را داشت، رد نمی‏کرد.

هرگز پای خود را نزد دیگران دراز نمی‏کرد. و هرگز در حضور دیگران به چیزی تکیه نمی‏داد. و هرگز ندیدم غلامان و خدمۀ خود را دشنام دهد. و ندیدم که در جمع با صدای بلند بخندد؛ بلکه خنده‏اش تبسّم بود.

وقتی سفره پهن می‏کرد، بردگان و خدمه و حتی دربانها و نگهبانان نیز با او بر سفره می‏نشستند. خوابش کم بود. و کارهای نیک و صدقه‏های پنهانی فراوانی داشت و اکثر آنها را در شب تار انجام می‏داد (تا مبادا کسی خجالت بکشد و یا او را بشناسد) هر کس گمان کند مثل او را [در غیر اهل بیت] در فضایل دیده است، او را تصدیق نکن!»
به راستی کجا می‏توان یافت کسی را که این همه آداب دین را در زندگی و برخوردهای خود مراعات نموده باشد، جز حضرت رضا‏‌علیه‌السلام و امامان دیگر که از این تبارند.

(بحار الانوار ، ج49،ص90، حدیث4)