کمفروشی
)وَیلٌ لِلمُطَفِّفِینَ([1]
وای بر کمفروشان.
وَ أوفُوا الکَیلَ إذا کِلتُم وَزِنُوا بِالقِسطاسِ المُستَقِیمِ ذلِکَ خَیرٌ وَ أحسَنُ تَأوِیلاً؛[2]
و به هنگامی که پیمانه میکنید حق پیمانه را ادا نمائید و با ترازوی درست وزن کنید این برای شما بهتر و عاقبتش نیکوتر است.
أوفُوا الکَیلَ وَ لاتَکُونُوا مِنَ المُخسِرینَ وَ زِنُوا بِالقِسطاسِ المُستَقیمِ وَ لاتَبخَسُوا النّاسَ أشیاءَهُم وَ لا تَعثَوا فِی الأرضِ مُفسِدِینَ؛[3]
حق پیمانه را ادا کنید، و دیگران را به خسارت میفکنید، با ترازوی صحیح وزن کنید، و حق مردم را کم نگذارید، و در زمین فساد نکنید.
وَ إلی مَدیَنَ أخاهُم شُعَیباً قالَ یا قَومِ اعبُدُوا اللهَ ما لَکُم مِن إلهِ غَیرُهُ وَ لاتَنقُصُوا المِکیالَ وَ المِیزانَ إنّی أراکُم بَخَیرٍ وَ إنِّی أخافُ عَلَکُمُ عَذابَ یَومٍ مُحیطٍ* وَ یا قَومِ أوفُوا المِکیالَ وَالمِیزانَ بِالقِسطِ وَ لا تَبخَسوا النَّاسَ أشیاءهُم وَ لاتَعثَوا فِی الأرضِ مُفسِدِینَ* بَقِیَّتُ اللهِ خَیرٌ لَکُم إن کُنتُم مُؤمِنینَ وَ ما أنَا عَلَیکُم بِحَفِیظٍ؛[4]
و به سوی (اهل) مدین برادرشان شعیب را فرستادیم، گفت: ای قوم من! «الله» را پرستش کنید که جز او معبود دیگری برای شما نیست و پیمانه و وزن را کم نکنید (و دست به کمفروشی نزنید) من خیر خواه شما هستم و من از عذاب روز فراگیر بر شما بیمناکم! و ای قوم من! پیمانه و وزن را با عدالت وفا کنید و بر اشیاء (و اجناس) مردم عیب مگذارید و از حق آنان نکاهید و در زمین فساد مکنید. سرمایه حلالی که خداوند برای شما باقی گذارده برایتان بهتر است اگر ایمان داشته باشید، و من پاسدار شما (و مأمور بر اجبارتان به ایمان) نیستم.
وَالسَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ المِیزانَ ألاَّ تَطغَوا فِی المِیزانِ؛[5]
خداوند آسمان را برافراشت و میزان و حساب در همه چیز گذاشت، تا شما در وزن و حساب تعدّی و طغیان نکنید.
وَیلٌ لِلمُطَفِّفینَ* الَّذِینَ إذَا اکتالُوا عَلَی النَّاسِ یَستَوفُونَ* وَ إذا کالُوهُم أو وَزَنُوهُم یُخسِرُون* ألا یَظُنَّ أولئِکَ أنَّهُم مَبعُوثُون* لِیَومٍ عَظِیمٍ* یَومَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ العالَمینَ؛[6]
وای بر کمفروشان. آنها که وقتی برای خود کیل میکنند حقّ خود را به طور کامل میگیرند. اما هنگامی که میخواهند برای دیگران کیل یا وزن کنند کم میگذارند! آیا آنها باور ندارند که برانگیخته میشوند. در روزی بزرگ. روزی که مردم در پیشگاه ربالعالمین میایستند.
امام علی7:
قَدِّموا الدستِخَارَةِ وَ تَبَّرَکوا بِالسُّهولَةِ، وَ اقتَرَبوا مِنَ المبتاعینِ، وَ تَزَّیَنُوا بِالحِلمَ، وَ تَناهُوا عَن الیَمینِ، وَ جَانَبوا الکَذِبِ، وَ تَجافُوا عَن الظُّلمِ وَ اَنصِفُوا المَظلومِینَ، وَ لاَتَقَّرَبُوا الرِّبَا، وَ اَوفَوا الکَیلِ وَالمیزانِ، وَ لا تَبخَسُوا النَّاسِ اَشیائِهِم، وَ لاَتَعثُوا فِی الأرضِ مُفسِدینَ؛[7]
از خداوند خیر بخواهید، و با آسان گرفتن کار بر مردم برکت بجوئید، و به خریداران نزدیک شوید، حلم را زینت خود قرار دهید، از سوگند بپرهیزید، از دروغ اجتناب کنید، از ظلم خودداری نمائید، و حق مظلومان را بگیرید، به ربا نزدیک نشوید، پیمانه و وزن را به طور کامل وفا کنید، و از اشیاء مردم کم نگذارید، و در زمین فساد نکنید! (در بازارهای کوفه گردش میکرد، و مردم را اندرز میداد سپس به دارالاماره باز میگشت و برای دادخواهی مردم مینشست.)
[1] . سوره مطففین، آیه 1.
[2] . سوره اسراء، آیه 35.
[3] . شعراء، آیات 181ـ183.
[4] . سوره هود، آیات 84ـ86.
[5] . سوره رحمن، آیات 7و8.
[6] . سوره مطففین، آیات 1ـ6.
[7] . کافی باب آداب التجاره حدیث 3.
