اندیشه بنان

ارث

)وَ وَرَثَ سُلیمان داود([1]

و سلیمان از داود ارث برد.

یُوصِیکُمُ اللهُ فِی أولاَدِکُم لِلذَّکَرِ مِثلُ حَظِّ الاُنثَیَینِ فَإن کُنَّ نِسَاء فَوقَ اثنَتَین فَلَهُنَّ ثُلُثَا مَا تَرَکَ وَ إن کَانَت وَاحِدةً فَلَهَا النِّصفُ وَ لأبَوَیهِ لِکُلِّ وَاحِدِ مِّنهُمَا السُّدُسُ مِمَّا تَرَکَ إن کَانَ لَهُ وَلَدٌ فَإن لَّم یَکُن لَّهُ وَلَدٌ وَ وَرِثَهُ أبَوَاهُ فَلاُمِّهِ الثُّلُثُ فإن کَانَ لَهُ إخوَةٌ فَلاُمِّهِ السُّدُسُ مِن بَعدِ وَصیَّةِ یُوصِی بِهَا أو دَین آبُاؤُکُم وَ أبناؤُکُم لاَتَدرُونَ أیُّهُم أقرَبُ لَکُم نَفعاً فَریضَةً مِّنَ اللهِ إنَّ اللهَ کانَ عَلِما حَکِیماً؛[2]

خدا درباره فرزندانتان به شما سفارش می‌کند که سهم پسر برابر سهم دو دختر است و اگر دختر باشند و بیش از دو تن، دو سوم میراث از آنهاست و اگر یک دختر بود نصف برد و اگر مرده را فرزندی باشد هر یک از پدر و مادر یک ششم میراث را برد و اگر فرزندی نداشته باشد و میراث‌بران تنها پدر و مادر باشند، مادر یک سوم دارایی را برد. اما اگر برادران داشته باشد سهم مادر پس از انجام وصیتی که کرده و پرداخت وام او یک ششم باشد و شما نمی‌دانید که از پدران و پسرانتان کدام یک شما را سودمندتر است. این‌ها حکم خداست که خدا دانا و حکیم است.

پیامبر گرامی6:

الإضرارٍ فی الوَصیةُ مَن الکَبائِرُ؛[3]

ضرر زدن به وارث در وصیت از گناهان کبیره است.

إنَّ اللهَ تَعالی تَصَدَّقَ عَلَیکُم عِندَ وَفاتِکُم بیثُلثِ أموالِکُم زِیادَةٌ لَکُم فی أعمالِکُم؛[4]

خدای متعال یک سوم اموال شما را در هنگام وفاتتان به شما صدقه داده است تا بدین وسیله بر اعمال شما بیفزاید.

وَلَدٌ زَنا لایَرِثُ وَ لایُورِثُ؛[5]

زنازاده نه ارث می‌برد و نه کسی از او ارث می‌برد.

مَن قَتَلَ قَتیلا فَإنَّهُ لایَرِثُ وَ إنَّ لَم یَکُنْ لَهُ وارِثٌ غَیرُهُ، وَ إنْ کانَ وَلَدُهُ أو والِدُهُ؛[6]

هر کس دیگری را بکشد، ارث نمی‌برد. اگرچه مقتول و ارثی جز قاتل نداشته باشد و اگرچه (مقتول) فرزند او یا پدرش باشد.

امام صادق7:

لَمَّا سُئِلَ عَن عِلَّةِ إعطاءِ الذَّکَرِ مِثلَ حَظِّ الاُنثَیَینِ): إنَّ المَرأةَ لَیسَ عَلَیها جَهادٌ وَ لانَفقَةٌ وَ لامَعفَلَةٌ، وَ إنَّمَا ذلِکَ عَلی الرِجالَ؛[7]

(در پاسخ به این سؤال که چرا سهم‌الارث مرد دو برابر زن است)، فرمود: چون بر زن نه جهادی واجب است، نه نفقه‌ای و نه پرداخت دیه‌ای (در مورد عاقله)، بلکه این‌ها بر عهده مردها گذاشته شده است.

امام رضا7:

(لَمَّا سُئِلَ عَن عِلَّةِ إعطاءِ الذَّکَرِ مِثلَ حَظِّ الاُنثَیَین): عِلَّةُ إعطاءِ النِّساءِ نِصفَ ما یُعطَی الرِجالَ مَن المیراثِ: لأنَّ المَرأةَ إذَا تَزَوَّجَت أخَذَت وَالرَّجُلُ یُعطی…؛[8]

امام رضا7 ـ (در پاسخ به این سؤال که چرا سهم‌الارث مرد دو برابر زن است)، فرمود: علت این‌که از میراث به زنان نصف سهم مردها داده می‌شود این است که زن چون ازدواج کند، می‌گیرد ولی مرد دهنده است.

[1] . سوره نمل، آیه16.

[2] . سوره نساء، آیه11.

[3] . کنزل العمال، ح 46069.

[4] . کنز العمال، ح46064.

[5] . کنزالعمال، ح 30447.

[6] . کنز العمال، ح 30432.

[7] . الکافی، ج7، ص85.

[8] . عیون أخبار الرضا7، ج۲، ص98.