چهل حدیث از امام جواد (ع)
- سلامت با کفالت الهی
امام جواد (ع):
کَیفَ یُضَیَّعُ مَنِ اللهُ کافِلُهُ وَ کَیفَ یَنجُو مَنِ اللهُ طالِبُهُ؟
چطور ضایع وتباه شود کسی که خداوند متعال کفیل اوست؟ وچطور نجات یابد کسی که خداوند قادر او را تعقیب می کند ؟ (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- انقطاع به غیر ، حواله اش به غیر
امام جواد (ع):
وَ مَنِ انقَطَعَ اِلی غَیرِ اللهِ وَکَلَهُ اللهُ اِلَیهِ . کسی که با غیر خدا خلوت کند ومختص او شود خداوند او را به همان وا می گذارد. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- کار بدون آگاهی مایه فساد
امام جواد (ع):
وَ مَن عَمِلَ عَلی غَیرِ عِلم ٍ ما اَفسَدَ اَکثَرُ مِمّایُصلِحُ.
هرکس بدون آگاهی کاری انجام دهد فساد کارش بیش از صلاحش هست (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- اطاعت از هوس کمک به دشمن خوداست
امام جواد (ع):
مَن اَطاعَ هَواهُ اَعطی عَدُوَّهُ مُناهُ.
هر کس از هوس خود اطاعت کند آرزوی دشمنش را برآورده نمود. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- ناخوشایندی ناشی از عدم مدارا
امام جواد (ع):
مَن هَجَرَ المُدارَئَهَ قارَنَهُ المَکرُوهُ.
هرکس از مدارا و رفتار نرم به دور شد با امر ناخوشایند مواجه خواهد شد . (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- ورود را نشناسی مشکل خروج داری
امام جواد (ع):
وَ مَن لَم یَعرِفِ المَوارِدَ اَعیَتهُ المَصادِرُ.
هرکس چگونگی ورود و شروع را نشناسد در چگونگی خروج و برون رفت از کار کلافه می شود وبه رنج می افتد (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- اطمینان قبل از آزمایش باعث هلاکت
امام جواد (ع):
وَ مَنِ انقادَ اِلَی الطُّمَأنینَهِ قَبلَ الخِبرَهِ فَقَد عَرَضَ نَفسَهُ لِلهَلَکَهِ وَالعاقِبَهِ المُتعَبَهِ.
هرکس پیش از آزمایش وآگاهی (به کسی یاچیزی) اطمینان کند خود را به هلاکت وعاقبت پر رنجی قرار داده است. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- حق بگو نه خوشایند
امام جواد (ع):
قَد عاداکَ مَن سَتَرَ عَنکَ الرُّشدَ اِتِّباعاً لِما تَهواهُ.
کسی که فقط بخاطر آنکه طبق میل شما رفتار کند راه حقیقت را از شما پنهان کرد با شما دشمنی نموده است . (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- لغزش شهوت پرست پذیرفته نمی شود
امام جواد (ع):
راکِبُ الشَّهَواتِ لا تُقالُ عَثرَتُهُ .
آنکه بر مرکب شهوات وتمایلات سوار شد لغزش او پذیرفته نمی شود. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- آثار اعتماد به خدا
امام جواد (ع):
اَلثِّقَهُ بِاللهِ تَعالی ثَمَنٌ لِکُلِّ غالٍ وَ سُلَّمٌ اِلی کُلِّ عالٍ.
اعتماد به خدا بهای هرچیزگرانبها ونردبانی برای نیل به مقام عالی است. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- از رفاقت با بد بر حذر باش
امام جواد (ع):
اِیّاکَ وَ مُصاحَبَهَ الشَّریرِ فَاِنَّهُ کَالسَّیفِ یَحسُنُ مَنظَرُهُ وَ یَقبَحُ اَثَرُهُ.
از رفاقت با انسان بد برحذر باش چراکه او مثل شمشیری است که ظاهرش خوب اما اثرش زشت وناپسند است. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 364)
- رفع حوائج در سایه قضاء الهی
امام جواد (ع):
اَلحَوائِجُ تُطلَبُ بِالرَّجاءِ وَ هِیَ تُنزَلُ بِالقَضاءِ.
تصور می شود که حاجتها ونیازمندیها با امید وخواهش به دست می آید در حالی که حاجات با حکم و قضای الهی تامین می گردد. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- عافیت نیکوترین عطا
امام جواد (ع):
وَالعافِیَهُ اَحسَنُ عَطاءٍ.
عافیت نیکوترین هدیه الهی است . (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- قضاء الهی باعث تنگی هوا
امام جواد (ع):
اِذا نَزَلَ القَضاءُ ضاقَ الفَضاءُ.
هرگاه قضای الهی فرود آید فضا تنگ وضیق می شود. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- دشمنی نکن
امام جواد (ع):
لا تُعادی اَحَداً حَتّی تَعرِفَ الَّذی بَینَهُ وَ بَینَ اللهِ تَعالی فَاِن کانَ مُحسِناً فَاِنَّهُ لایُسَلِّمُهُ اِلَیکَ وَ اِن کانَ مُسیئاً فَاِنَّ عِلمَکَ بِهِ یَکفیکَهُ فَلا تُعادِهِ.
با احدی دشمنی نمی کنی تا ارتباط بین او وخداوند متعال را بفهمی .پس اگرنیکوکار بود خداوند او را تسلیم تو نخواهد کرد واگر بدکار باشد پس همین آگاهی تو از بد بودنش برای تنبیه او کافی است ونیاز به دشمنی ندارد پس با او دشمنی نکن . (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- دوستی با خدا در عیان ونهان
امام جواد (ع):
لا تَکُن وَلِیّاً لِلّهِ فِی العَلانِیَهِ عَدُوّاً لَهُ فِی السِّرِّ.
در علن وعیان باخدا دوست نباش در حالی در نهان با او دشمنی. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- حفاظت به میزان ترس
امام جواد (ع):
اَلتَّحَفُّظُ عَلی قَدرِ الخَوفِ.
میزان حفاظت به میزان ترس است. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- عزت در سایه بی نیازی از مردم
امام جواد (ع):
عِزُّ المُومِنِ فی غِناهُ عَنِ النّاسِ .
عزت مومن در بی نیازی او از مردم است (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- نعمت بلاشکر مثل …
امام جواد (ع):
نِعمَهٌ لاتُشکَرُ کَسَیِّئَهٍ لاتُغفَرُ .
نعمتی که مورد شکر قرار نگیرد مانند کار بدی است که بخشیده نشود. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- عدم آسیب خشم راضیان به جور
امام جواد (ع):
لا یَضُرُّکَ سَخَطُ مَن رِضاهُ الجَورُ.
خشم کسی که به جور وستم خوشنود است به تو زیانی نمی رساند. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- عطا ندارد آنکه حسن نیت ندارد
امام جواد (ع):
مَن لَم یَرضَ مِن اَخیهِ بِحُسنِ النِّیَّهِ لَم یَرضَ مِنهُ بِالعَطِیَّهِ.
کسی که به حسن نیت نسبت به برادر دینی اش خوشنود نیست نسبت به عطا وبخشش به او هم خوشنود نخواهد بود. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- آشکار شدن اسرار با روزگار
امام جواد (ع):
اَلاَیّامُ تَهتِکُ لَکَ الاَمرَ عَنِ الاَسرارِ الکامِنَهِ .
روزگار رازهای نهان را برتو آشکار خواهدکرد (بحارالانوار ، ج78 ، ص 365)
- جهل جاهل موجب اختلاف مردم
امام جواد (ع):
لَو سَکَتَ الجاهِلُ مَا اختَلَفَ النّاسُ .
اگر جاهل ساکت می شد مردم اختلاف نمی کردند. (بحارالانوار ، ج75 ، ص 81،ح75)
- رضایت به منزله حضور
امام جواد (ع):
مَن شَهِدَ أمرًا فَکَرِهَهُ کانَ کَمَن غابَ عَنهُ وَ مَن غابَ عَن أمرٍ فَرَضِیَهُ کانَ کَمَن شَهِدَهُ.
هرکس شاهد کاری باشد اما نسبت به آن ناخوشایندی نشان دهد مثل کسی است که آن را ندیده واز آن غایب بوده واما اگر از آن غایب باشد اما نسبت به انجامش خشنود باشد گویا در انجامش حضور داشته است . (تحف العقول ، ج2 ، ص331)
- گوش کردن نوعی پرستیدن
امام جواد (ع):
مَن اَصغی اِلی ناطِقٍ فَقَد عَبَدَهُ فَاِن کانَ النّاطِقُ عَنِ اللهِ فَقَد عَبَدَاللهَ وَاِن کانَ النّاطِقُ یَنطِقُ عَن لِسانِ اِبلیسَ فَقَد عَبَدَ اِبلیسَ.
هرکس به سخن کسی گوش دهد در واقع او را پرستید پس اگرسخنش از خدا باشد خدا را پرستید واگر از ابلیس باشد ابلیس را پرستید. (تحف العقول ، ج2 ، ص332)
- تاخیر توبه نوعی غفلت
امام جواد (ع):
تَأخیرُ التَّوبَهِ اِغتِرارٌ.
تاخیر در توبه مایه فریب وغفلت است . (تحف العقول ، ج2 ، ص333)
- فردا فردا باعث حیرت
امام جواد (ع):
وَطُولُ التَّسویفِ حیرَهٌ.
امروز وفردا کردن باعث حیرت وسرگردانی است . (تحف العقول ، ج2 ، ص333)
- تعلل باعث هلاکت
امام جواد (ع):
وَالاِعتِلالُ عَلَی اللهِ هَلَکَهٌ.
تعلل ومانع تراشی در امور الهی مایه هلاکت است . (تحف العقول ، ج2 ، ص333)
- اصرار برگناه ناشی از ایمنی از مکر خدا
امام جواد (ع):
وَالاِصرارُ عَلَی الذَّنبِ اَمنٌ لِمَکرِ اللهِ . (وَلا یَأمَنُ مَکرَ اللهِ اِلَّا القَومُ الفاسِقُونَ)
پافشاری بر گناه ناشی از ایمن دانستن خود از مکر الهی است .(در حالیکه طبق آیه جز فاسقان کسی خود را از مکر الهی ایمن نمی داند. (تحف العقول ، ج2 ، ص333)
- قطع مزید پیامد قطع شکر
امام جواد (ع):
سُبحانَ اللهِ اَما عَلِمتَ اَنَّهُ لا یَنقَطِعَ المَزیدَ مِنَ اللهِ حَتّی یَنقَطِعَ الشُّکرَ مِنَ العِبادِ؟
سبحان الله آیا نمی دانی مزید نعمت از سوی خداوند متعال قطع نمی گردد مگر آنکه شکر بندگان قطع شود ؟ (تحف العقول ، ج2 ، ص333)
- امام جواد (ع):
اِظهارُ الشَّیءِ قَبلَ اَن یَستَحکِمَ مَفسَدَهٌ لَهُ.
علنی کردن کار پیش از آنکه صورت پذیرد ومحکم کاری گردد باعث تباهی آن کار است. (تحف العقول ، ج2 ، ص334)
- مومن همواره محتاج به سه چیز
امام جواد (ع):
اَلمُومِنُ یَحتاجُ اِلی تَوفیقٍ مِنَ اللهِ وَ واعِظٍ مِن نَفسِهِ وَ قَبُولٍ مِمَّن یَنصَحُهُ . مومن در زندگی به توفیق الهی وپند دهنده یی از درون وبه پذیرش موعظه ونصیحت دیگران محتاج است . (تحف العقول ، ج2 ، ص334)
- حبط عمل باچیره شدن بیتابی بر صبر
امام جواد (ع):
فَمَن غَلَبَ جَزَعُهُ عَلی صَبرِهِ حَبِطَ أجرُهُ وَ نَعُوذُ بِاللهِ مِن ذالِکَ.
هر کس بی تابی او برصبرش چیره شود پاداش او نابود می شود و از این وضعیت به خدا پناه می بریم. (تحف العقول ، ج2 ، ص331)
- با وجود حلال حرام چرا؟
امام جواد (ع):
اَمّا بَعدُ فَقَد کانَ مِن قَضاءِ اللهِ عَلَی الاَنامِ اَن اَغناهُم بِالحَلالِ عَنِ الحَرامِ.
اما بعد از قضاوحکم قطعی الهی بر مردم این است که آنان را به وسیله حلال از حرام مستغنی نموده است. (تحف العقول ، ج2 ، ص324)
34- نتیجه تقوی
امام جواد (ع):
اَمّا بَعدُ فَاِنّی اُوصیکَ بِتَقوَی اللهِ فَاِنَّ فیهَا السَّلامَهَ مِنَ التَّلَفِ وَالغَنیمَهَ فِی المُنقَلَبِ.
اما بعد من شمارا به تقوای الهی سفارش می کنم چراکه درتقوا سلامت ومصون ماندن از تباهی است و نیز در تقوی سود وبهره یی در عالم آخرت . (بحارالانوار ، ج78 ، ص 358)
35- کتمان خیر خواهی علماء خیانت است
امام جواد (ع):
اَلعُلَماءُ فی اَنفُسِهِم خانَهٌ اِن کَتَمُوا النَّصیحَهَ .
علماء اگر خیر خواهی را کتمان نموده (وبه موعظه خود به دیگران) بی اعتنا شوند به خود خیانت نمودند. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 361)
36- جهل مایه تباهی
امام جواد (ع):
فَهَلَکَ الجُهّالُ بِما لایَعلَمُونَ.
جاهلان بخاطر آنکه نمی دانند در تباهی اند. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 361)
37- برادران مورد اعتماد گنجینه اند
امام جواد (ع):
ثُمَّ اعلَم اَنَّ اِخوانَ الثِّقَهِ ذَخائِرُ بَعضُهُم لِبَعضٍ.
پس بدان برادران مورد اعتماد ذخیره هایی برا ی یکدیگرند. (بحارالانوار ، ج78 ، ص 362)
38- چهار نیروی کمکی در کار
امام جواد (ع):
اَربَعُ خِصالٍ تُعینُ المَرءَعَلَی العَمَلِ : اَلصِّحَّهُ وَالغِنی وَالعِلمُ وَالتَّوفیقُ.
چهار خصلت در کار کمک است یکی سلامتی ، دیگری سرمایه مالی ، سوم دانش وآخری توفیق الهی . (بحارالانوار ، ج75 ، ص 79، ح57)
39- نتیجه بهره گیری برادردینی در راه خدا
امام جواد (ع):
مَنِ استَفادَ اَخاً فِی اللهِ فَقَدِ استَفادَ بَیتاً فِی الجَنَّهِ.
هرکس برادر دینی خود را در مسیر خدا به کار گیرد برای خود خانه یی در بهشت فراهم نموده است . (بحارالانوار ، ج75 ، ص 78، ح51)
40- نیکوشمردن کار زشت نوعی شرکت در انجام آن است
امام جواد (ع):
مَنِ استَحسَنَ قَبیحاً کانَ شَریکاً فیهِ .
هرکس کار زشت را نیکو بشمارد شریک در انجام آن خواهد بود. (بحارالانوار ، ج75 ، ص 82، ح79)
