همسایه
)وَ بِالوالِدَینِ إحسانَاً وَ بِذِی القُربی وَ الیَتمی وَالمَساکینِ وَالجارِ ذِی القُربی وَالجارِ الجُنُبِ وَالصّاحِبِ بِالجَنبِ([1]
و به پدر و مادر احسان کن و به خویشاوندان و یتیمان و مستمندان و همسایه خویش و همسایه بیگانه و همنشین.
پیامبر گرامی6:
لایَدخُلُ الجَنَّةَ عَبدٌ لایَأمَنُ جارُهُ بَوائِقَهُ؛[2]
کسی که همسایه از شرّش در امان نباشد به بهشت نمیرود.
ما آمَنَ بی مَن باتَ شَبعانَ وَ جارُهُ طاوِیا، ما آمَنَ بی مَن باتَ کاسیا وَ جارُهُ عاریا؛[3]
به من ایمان نیاورده است آن که شب سیر بخوابد و همسایهاش گرسنه باشد. به من ایمان نیاورده است آن کس که شب پوشیده بخواهد و همسایهاش برهنه باشد.
فی حُقوقِ الجارِ:إن استَغَاثَکَ أغَثتَهُ وَ إن استَقرَضَکَ أقرَضتَهُ وَ إنِ افتَقَرَ عُدتَ عَلَیهِ وَ إن أصَابَتهُ مُصیبَتَةٌ عَزَّیَتهُ وَ إن أصَابَهُ خَیرٌ هَنَّأتَهُ وَ إن مَرِضَ عُدتَهُ وَ إن مَاتَ تَبِعتَ جَنَازَتَهُ وَ لاَتَستَطِیلَ عَلَیهِ بِالبِنَاءِ فَتَحجُبَ الرِّیحَ عَنهُ إلاَّ بِإذنِهِ؛[4]
درباره حقوق همسایه فرمودند: اگر از تو کمک خواست کمکش کنی، اگر از تو قرض خواست به او قرض دهی، اگر نیازمند شد نیازش را برطرف سازی، اگر مصیبتی دید او را دلداری دهی، اگر خیری به او رسید به وی تبریک گویی، اگر بیمار شد به عیادتش روی، وقتی مُرد به تشییع جنازهاش شرکت کنی، خانهات را بلندتر از خانه او نسازی تا جلوی جریان هوا را بر او بگیری مگر آنکه خودش اجازه دهد… .
حُرمَةُ الجارِ عَلَی الجارِ کَحُرمَةِ اُمِّه؛[5]
رعایت حرمت همسایه همانند احترام مادر لازم است.
امام علی7:
سَل عَنِ الرَّفیقِ قَبلَ الطَّریقِ، وَ عَنِ الجارِ قَبلَ الدّارِ؛[6]
قبل از مسافرت ببین همسفرت کیست و پیش از خرید خانه ببین همسایهات کیست.
وَالجِوارُ أربَعونَ دارا مِن أربَعَةِ جَوانِبِها؛[7]
تا چهل خانه از چهل طرف همسایه به شمار میآیند.
أمَرَنا رَسولُالله6 أن نَدفِنَ مَوتانا وَسَطَ قَومٍ صالِحینَ؛ فإنّ المَوتی یَتأذّونَ بِجارِ السَّوءِ کما یَتاذّی بِهِ الأحیاءُ؛[8]
رسول خدا صلیالله علیه و آله و سلّم به ما دستور داد مردگانمان را در میان مردمانی صالح به خاک بسپاریم؛ زیرا مردگان نیز همچون زندگان از همسایه بد رنج میبرند.
مَن تَطَلَّعَ عَلی أسرارِ جارِهِ انهَتَکَت أستارُهُ؛[9]
هر که در پی آگاهی از اسرار همسایهاش باشد، پردهاش دریده میشود.
ما عَزَّ مَن ذَلَّ جیرانَهُ؛[10]
عزّت نیافت آنکه همسایهاش را خوار کرد.
[1] . سوره نساء، آیه36.
[2] . نهجالفصاحه، ص681، ح2532.
[3] . مستدرک الوسائل و مستنبط المسایل، ج8، ص429، ح9897.
[4] . مسکّن الفؤاد، ص114.
[5] . کافی (ط ـ الاسلامیه)، ج2، ص666.
[6] . کافی(ط ـ الاسلامیه)، ج8، ص24 ـ نهجالبلاغه، ص405، نامه 31.
[7] . صحیفهی سجادیه، ص92، دعادی 20 (دعای ایشان در طلب مکارم اخلاق).
[8] . کنزالعمّال: 42916، منتخب میزان الحکمة: 522.
[9] . غررالحکم و دررالکلم، حدیث 7967.
[10] . غررالحکم ودررالکلم، حدیث 9486.
