اندیشه بنان

اوج انصاف

امام علی (ع) :

غایَهُ الاِنصاف ِاَن یُنصِفَ المَرءُ نَفسَهُ.    (غررالحکم ،ح 6367 )

اوج انصاف آن است که انسان از خود  واخواهی کند.

گفته شد انصاف یک موضوع اجتماعی است یعنی  موضوعی است که شخص در رابطه با دیگران باید رعایت کند ، حق شان را بدهد وبه آنها زور نگوید  واجحاف نکند وحدود وحقوق شان را حفظ نماید.

اما این حدیث یک نکته بالاتر ومهمتر از این را  می خواهد بگوید وآن موضوع نفس است یعنی  تربیت وآماده سازی نفس برای تحمل انصاف وامثال انصاف. وبه عبارتی  نخست انسان باید نفس خود را تربیت کند وبرای انصاف آماده سازد  به گونه یی که انصاف در آن نهادینه شده و انصاف مدار گردد تا بتواند بانفس اماره به جنگد وانصاف را بر او تحمیل نماید

پس انسان اول باید نفس خود را واخواهی کند وباز خواست نماید وبه آن اعتراض نموده و آن  را مؤاخذه کند . چراکه نفس انسان دشمن انسان است ونخواهد گذاشت که شخص خود را اصلاح نموده وبه تزکیه ورشد خویش  به پردازد .

لذا انسان باید همواره مواظب نفس باشد واز آن واخواهی وباز خواست نموده وبه آن اعتراض نماید تا  بتواند همواره آن را کنترل کند.

این نوع انصاف در واقع انصاف از خود برای خود است که خوب است آن را “انصاف خودی”  بنامیم برخلاف انصاف معروف که آن  انصاف از خود برای دیگران است که آن را “انصاف اجتماعی” می خوانیم  وبی شک “انصاف خودی”  مهمتر از”انصاف اجتماعی” است . زیرا نفس سالم است که به انصاف عمل می کند  و اگر این انصاف خودی کامل وقوی نباشد نمی تواند آن انصاف اجتماعی را به وجود آورد. وبه همین خاطر است که در روایت اوج انصاف قرار می گیرد .