اندیشه بنان

 

شوخی بیجا

)وَ لَئِن سَألتَهُم لَیَقُولُنَّ اِنَّمَا کُنّا نَخُوضُ وَ نَلعَبُ. قُل اَبِاللهِ وَ آیاتِهِ وَ‌ رَسولِهِ کُنتُم تَستَهزِؤُنَ([1]

و اگر از ایشان بپرسی، مسلماً خواهند گفت: ما فقط شوخی و بازی می‌کردیم، بگو: آیا خدا و آیات او و پیامبرش را ریشخند می‌کردید.

پیامبر گرامی6:

لایَبلُغُ العَبدُ صَریحَ الأیمانِ حَتّی یَدَعَ المِزاحَ وَالکَذِبَ وَ یَدَعَ المِراءَ وَ إن کانَ مُحِقّا؛[2]

بنده به ایمان ناب نرسد، مگر آن‌که شوخی و دروغ را ترک گوید و مجادله (بگو مگو) را رها کند، هر چند حق با او باشد.

کَثرَةُ المِزَاح تَذهَبُ بِمَاءِ الوَجهِ وَ کَثرَةُ الضِّحکِ تَمحُو الإیمَانَ وَ کَثرَةُ الکَذِبِ تَذهَبُ بِالبَهَاءِ؛[3]

شوخی زیاد، آبرو را می‌برد و خنده زیاد، ایمان را محو می‌کند و دروغگویی زیاد، شکوه را از میان می‌برد.

امام علی7:

مَن کَثُرَ مِزاحُهُ استُجهلَ؛[4]

هر کس زیاد شوخی کند، نادان شمرده می‌شود.

کَثرَةُ المِزاح تُذهِبُ البَهاءَ وَ توجِبُ الشَّحناءَ؛[5]

شوخی زیاد، ارج و احترام را می‌برد و موجب دشمنی می‌شود.

مَا مَزَحَ امْرُؤٌ مَزْحَةً إلاَّ مَجَّ مِنْ عَقْلِهِ مَجَّةً؛[6]

کسی شوخی بسیار نکرد، مگر این‌که بخشی از عقل خود را از دست داد.

امام محمدباقر7:

اُوصیکَ بِتَقوَی اللهِ وَ اِیّاکَ وَالمِزاحَ فَاِنَّهُ یُذهِبُ هَیبَةَ الرَّجُلِ وَ ماءَ وَجهِهِ؛[7]

تو را به پرهیزکاری سفارش می‌کنم، و دیگر اینکه مبادا شوخی کنی که شوخی هیبت و آبروی مرد را می‌برد.

امام صادق7:

إذا أحبَبتَ رَجُلاً فَلا تُمازحهُ وَ لا تُمارهِ؛[8]

هر گاه کسی را دوست داشتی با او مزاح و شوخی نکن و با او جدال نداشته باش.

امام موسی کاظم 7:

اِیاکَ وَ المِزاحَ فَاِنَّهُ یذهَبُ بنُور ایمانِکَ؛[9]

از شوخی (بی‌مورد) بپرهیز، زیرا که شوخی نور ایمان تو را می‌برد.

امام هادی7:

الهُزءُ فُکاهَةُ السُّفَهاءِ، و صِناعَةُ الجُهّالِ؛[10]

هزل گویی، شوخی کم خردان و کار نادانان است.

امام حسن عسگری 7:

لاتُمارِ فَیذهَبُ بَهاوُ‌ ک وَ لاتُمازِح فَیجتَرِاُ عَلَیک؛[11]

جدال مکن که ارزشت می‌رود و شوخی مکن که بر تو دلیر شوند.

[1] . سوره توبه، آیه65.

[2] . الترغیب و الترهیب، ج3، ص594، ح20.

[3] . بحارالانوار، ج73، ص58.

[4] . غررالحکم، ج5، ص183، ح7883.

[5] . غررالحکم، ح7126.

[6] . ترجمه شرح نهج‌البلاغه ابن میثم، ج5، ص773.

[7] . بحارالانوار، ج76، ص60.

[8] . کافی، ج2، ص66، ح9.

[9] . کافی، ج2، ص663، ح1.

[10] . خردگرایی، ص306، ح992.

[11] . تحف‌العقول، ص486.