آثار و ارزشهای تشییع جنازه
تشییع جنازه مومن از موضوعات مهم واز سفارشهای اکید معصومین (ع) است که هم نوعی تکریم برای میت وهم عبرت برای خود انسان وهم مایه آمرزش شخص تشییع کننده وهم موجب جذب استغفار فرشتگان وهم باعث برخورداری از رحمت پروردگار است که روایات زیر به این امور وامثال آن اشاره دارد:
- تشییع از دستورهای هفتگانه پیامبر(ص)
- تشییع سفارش امام صادق (ع)
- تشییع حق مرده بر زنده
- تشییع حق میت مومن است
- کدام دعوت سریع پذیرفته شود؟
- حضور در تشییع مقدم بر حضور در ولیمه
- چهار کیلومترراه رفتن برای تشییع
- شرکت فرشتگان در تشییع مومن
- تشییع کننده حق شفاعت از چهار نفر
- پاداش متنوع تشییع
- آمرزش تشییع کنندگان
- میلیونها پاداش برای تشییع
- هدیه به تشییع کنندگان
- نخستین تحفه مومن پس از موت
- تشییع موجب خروجی از همه گناهان
- پاداش به اندازه کوه احد برای مشیع
- چهار قیراط برای همراهی کننده جنازه
- مژده در وقت موت
- استغفار فرشتگان برای مشیعین
- استغفار فرشتگان برای مشیع از قبر تا موقف
- موسی پیامبر از پاداش تشییع می پرسد
- موت در حال تشییع موجب بهشت
الف : آثار و ارزشهای تشییع
- تشییع از دستورهای هفتگانه پیامبر(ص)
امام باقر (ع)فرمود :
اِنَّ رَسُولَ اللهِ (ص) اَمَرَهُم بِسَبعٍ مِنها اِتَّباعُ الجَنائِزِ .
رسول خدا (ص) مومنین را به هفت چیز دستور داد که یکی از آنها تشییع جنازه ها است .
(وسائل ، ج2 ، ص822 )
- تشییع سفارش امام صادق (ع)
امام صادق (ع) فرمود:
أبْلِغَ مَوَالِینَا السَّلاَمَ وَ أوْصِهِمْ بِتَقْوَی اللهِ العَظِیمِ وَ أنْ یَعُودَ غَنِیُّهُمْ عَلَی فَقِیرِهِمْ وَقَوِیُّهُمْ عَلَی ضَعِیفِهِمْ وَ أنْ یَشْهَدَ حَیُّهُمْ جَنَازَةَ مَیِّتِهِمْ وَ أنْ یَتَلاَقُوا فِی بُیُوتِهِمْ فَإنَّ فِی لِقَاءِ بَعْضِهِمْ بَعْضاً حَیَاةُ أمْرِنَا».( وسائل الشیعه، ج 8، ص 410)
امام صادق(علیه السلام) (به یکی از شیعیانش) می فرماید: سلام مرا به دوستانم برسان و آنها را به تقوی الهی سفارش و وصیّت کن و اینکه اغنیا به فکر فقیران باشند و قوی ها به ضعیفان کمک کنند و زنده ها به تشییع جنازه مرده ها بروند ]و احترام یکدیگر را حتّی از بعد از مرگ رعایت کنند[و اینکه همدیگر را در خانه هایشان ملاقات کنند که در ملاقات بعضی با بعض دیگر زنده کردن مکتب اهلبیت(علیهم السلام) است.
- تشییع حق مرده بر زنده
امام صادق (ع) فرمود:
حَقُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ … أَنْ یَشْهَدَ جَنَازَتَهُ…
حق مسلمان بر مسلمان این است که … در تشییع جنازه او حاضر شود…
- تشییع حق میت مومن است
امام باقر (ع)
عَن زُرارَةَ قالَ: حَضَرَ أبُو جَعفَرٍ (ع) جَنازَةَ رَجُلٍ مِن قُرَيشٍ وَ أناَ مَعَهُ وَ كانَ فيها عَطاءٌ . فَصَرُخَت صارِخَةٌ فَقالَ عَطاءٌ لِتَسكُتِنَّ أو لِنَرجَعَنَّ . قالَ فَلَم تَسكُت فَرَجَعَ عَطاءٌ قالَ فَقُلتُ لِأبي جَعفَرٍ (ع) إنَّ عَطاءً قَد رَجَعَ . قالَ وَ لِمَ ؟ قُلتُ صَرُخَت هذِهِ الصّارِخَةُ ، فَقالَ لَها لِتَسكُتِنَّ أو لِنَرجِعَنَّ فَلَم تَسكُت فَرَجَعَ فَقالَ : اِمضِ بِنا . فَلَو أنّا إذا رَأينا شَيئاً مِنَ الباطِلِ مَعَ الحَقِّ تَرَكنا لَهُ الحَقَّ لَم نَقضِ حَقَّ مُسلِمٍ ؟
زراره گوید در تشییع جنازه مردی از قریش که آقا امام صادق (ع) حضور داشت من خدمتش بودم در این تشییع عطا هم حضور داشت از قضا خانمی در این تشییع جیغ وداد می کرد وعطا به او گفت یا ساکت می شوی ویا ما برمی گردیم . آن خانم گوش نکرد وعطا هم برگشت. زراره گوید : جریان را به اقا عرض کردم وگفتم عطا هم تحمل نکرد وبرگشت . حضرت فرمود با ما بیا ودر ادامه فرمود اگر باطلی را کنار حق دیدیم آیا آن حق را رها می کنیم وبخاطر باطل حق را ترک می کنیم وحق مومن را ادا نمی کنیم ؟ (وسائل ، ج2 ، ص823)
(پس معلوم می شود شرکت در تشییع جنازه مومن یک حق است وباید ادا شود ونمی شود آن را با بهانه هایی ترک نمود )
- کدام دعوت سریع پذیرفته شود؟
پیامبر(ص) فرمود:
اِذا دُعیتُم اِلَی الجَنائِزِ فَاسرَعُوا وَ اِذا دُعیتُم اِلَی العَرائِسِ فَابطَأُوا .
زمانی که به تشییع جنازه ها دعوت شدید سریع به پذیرید وهرگاه به عروسی ها دعوت شدید به کندی قبول کنید . (من لا یحضره الفقیه ، ج1 ، ص169)
- حضور در تشییع مقدم بر حضور در ولیمه
امام باقر (ع) در جواب سئوال از تقدم اجابت دعوت برای تشییع واجابت دعوت همزمان برای ولیمه فرمود:
يُجيبُ الجَنازَةَ ؛ فإنّ حُضورَ الجَنازَةِ يُذكِّرُ المَوتَ و الآخِرَةَ ، و حُضورَ الوَلائمِ يُلهي عن ذلكَ .
دعوت به تشييع جنازه را بپذيرد؛ زيرا حضور در تشييع جنازه، يادآور مرگ و آخرت است و حضور در وليمه ها از اين امور غافل مى گرداند. (بحار الانوار ، ج81 ، ص284 ، ح40)
- چهار کیلومترراه رفتن برای تشییع
پیامبر اکرم (ص) فرمود:
سِرْ سَنتَينِ بِرَّ والِدَيكَ ، سِرْ سَنةً صِلْ رَحِمَكَ ، سِرْ مِيلاً عُدْ مَريضا ، سِرْ مِيلَينِ شَيِّعْ جَنازَةً .
براى نيكى به پدر و مادرت، مسافت دو ساله به پيما. براى به جا آوردن صله رحم، مسافت يك ساله به پيما. براى عيادت بيمار، يك ميل(قریب دو کیلومتر) راه به پيما و براى شركت در تشييع جنازه اى، دو ميل(قریب به چهار کیلومتر) راه به پيما. (النوادر للراوندي ، ص92 ، ح 29 )
- شرکت فرشتگان در تشییع مومن
امام صادق (ع) فرمود:
ماتَ رَجُلٌ مِنَ الأنصارِ مِن أصحابِ رَسُولِ اللهِ ( صَلَّى اللهُ عَلَیهِ وَالِهِ ) فَخَرَجَ رَسُولُ اللهِ ( صَلَّى اللهُ عَلَیهِ وَآلِهِ ) فی جَنازَتِهِ یَمشی فَقالَ لَهُ بَعضُ أصحابِهِ : ألا تَرکَبُ یا رَسُولَ اللهِ ؟ فَقالَ : إنّی لَأکرَهُ أن أرکِبَ وَ المَلائِکَةُ یَمشُونَ .
مردی از از انصار که از صحابی رسول خدا بود فوت نمود .پیامبر (ص) در تشییع وی شرکت نموده وپیاده حرکت می نمود. بعضی از اصحاب عرض کردند ای رسول خدا آیا سوارنمی شوی ؟ . حضرت فرمود کراهت وناخوش دارم سوار شوم در حالی که فرشتگان پیاده در حال تشییع او هستند.
(وسائل ، ج2 ، ص827 )
- تشییع کننده حق شفاعت از چهار نفر
امام باقر (ع) فرمود:
مَن شَيَّعَ جَنازَةَ امرئٍ مُسلمٍ اُعطِيَ يَومَ القِيامَةِ أربَعَ شَفاعاتٍ ، و لَم يَقُلْ شيئا إلاّ قالَ المَلَكُ : و لَكَ مِثلُ ذلكَ
هر كه جنازه مسلمانى را تشييع كند، روز قيامت چهار شفاعت به او داده شود و چيزى نگويد، مگر اينكه فرشته گويد : مانند آن از آنِ تو باد. (یعنی به تو میت هم حق شفاعت برای چهار نفر هم داده شود ) ( الأمالي للصدوق ،ص 287 ح319 )
- پاداش متنوع تشییع
پیامبر اکرم (ص) فرمود:
مَن شَیَّعَ جَنازَةً فَلَهُ بِکُلِ خُطوَةٍ حَتّی یَرجِعَ مِاَئَةَ اَلفَ اَلفَ حَسَنَةً وَ یُمحی عَنهُ مِاَئَةَ اَلفَ اَلفَ سَیِّئَةً وَ یُرفَعُُ لَهُ مِائَةَ اَلفَ اَلفَ دَرَجَةً. فَاِن صَلّی عَلَیها یُشیِّعَهُ فی جَنازَتِهِ مِاَئَةَ اَلفَ اَلفَ مَلَک. کلُّهم یستغفرون له حتی یرجع. فان شهد دفنها وکلّ الله به الف ملک کلُّهم یستغفرون له: حتّی یبعث من قبره». رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودهاند: کسی که جنازهای را تشییع کند، هر قدمی که برمیدارد تا زمانی که برگردد، صدهزار هزار حسنه خواهد داشت و صد هزار هزار گناه از او محو میشود و صد هزار هزار درجه نزد خدا بدست میآورد و اگر بر میت نماز هم بخواند موقع مرگش صد هزار هزار ملائکه او را تشییع میکنند، که همه آنها برای او استغفار میکنند و اگر در دفن میت حاضر شود، خداوند صد هزار هزار فرشته را مأمور میکند تا روز قیامت برای او طلب مغفرت کنند».[۳] ( وسائل الشیعه، ج 8، ص 421)
- آمرزش تشییع کنندگان
پیامبر اکرم (ص) فرمود:
إنّ أوّلَ ما يُجازى بهِ المؤمنُ بعدَ مَوتهِ أن يُغفَرَ لجَميعِ مَن تَبِعَ جَنازَتَهُ .
نخستين پاداشى كه بعد از مرگ مؤمن به او داده مى شود، اين است كه همه تشييع كنندگان جنازه اش آمرزيده مى شوند. (كنز العمّال ، ح 42310 )
- هدیه به تشییع کنندگان
امام باقر (ع) فرمود:
إذا اُدخِلَ المؤمنُ قَبرَهُ نُوديَ : ألا إنّ أوّلَ حِبائِكَ الجَنَّةُ ، وَ حِباءَ مَن تَبِعَكَ المَغفِرَةُ .
چون مؤمن در گور خود نهاده شود، او را ندا آيد : هان! نخستين هديه به تو بهشت است و هديه كسانى كه تشييعت كرده اند، آمرزش. (الكافي ، ج3، ص172ح1 )
- میلیونها پاداش برای تشییع
رسول خدا (ص) فرمود: مَن شَیَّعَ جِنازَةً فَلَهُ بِکُلِّ خُطوَةٍ ـ حَتّى یَرجِعَ إلى مَنزِلِهِ ـ مِئَةُ ألفِ ألفِ حَسَنَةٍ ، ویُمحى عَنهُ مِئَةُ ألفِ ألفِ سَیِّئَةٍ ، ویُرفَعُ لَهُ مِئَةُ ألفِ ألفِ دَرَجَةٍ ، فَإِن صَلّى عَلَیها شَیَّعَهُ فی جِنازَتِهِ مِئَةُ ألفٍ کُلُّهُم یَستَغفِرونَ لَهُ حَتّى یَرجِعَ ، فَإِن شَهِدَ دَفنَها وَکَّلَ اللّهُ بِهِ ألفَ مَلَکٍ کُلُّهُم یَستَغفِرونَ لَهُ ، حَتّى یُبعَثَ مِن قَبرِهِ .
هر کس جنازه اى را تشییع کند ، براى هر گامش ـ تا زمانى که به خانه اش برگردد ـ صد هزار هزار ثواب باشد، و صد هزار هزار گناه ، از او زُدوده مى شود، و صد هزار هزار درجه او را بالا مى برند، و اگر بر آن [مُرده] نماز بخواند ، صد هزار [فرشته] در تشییع جنازه او شرکت مى کنند و همگى ، تا زمانى که برگردد، برایش طلب آمرزش مى کنند، و اگر شاهد دفن او باشد ، خداوند ، هزار فرشته بر او مى گمارد که همگى تا آن گاه که از قبرش برانگیخته شود ، برایش آمرزش بطلبند .
(ثواب الأعمال ، ص 345 ، ح 1)
- نخستین تحفه مومن پس از موت
امام صادق (ع) فرمود:
أوّلُ ما يُتحَفُ بهِ المؤمنُ يُغفَرُ لِمَن تَبِعَ جَنازتَهُ .
امام صادق عليه السلام : نخستين تحفه اى كه به مؤمن داده مى شود، آمرزش تشييع كنندگان جنازه اوست. (کافی ، ج3 ، ص173 ، ح3)
- تشییع موجب خروجی از همه گناهان
امام رضا علیهالسلام:
مَنْ شَیَّعَ جَنَازَةَ وَلِیٍّ مِنْ أَوْلِیَائِنَا خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ کَیَوْمٍ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ.
کسی که در تشییع جنازه یکی از اولیای ما شرکت کند، همانند روزی که از مادر متولد شده، از گناهان پاک خواهد شد.
(مستدرک الوسائل، ج ۲، ص ۲۹۴)
- پاداش به اندازه کوه احد برای مشیع
امام باقر (ع) فرمود:
مَن شَيَّعَ مَيِّتاً حَتّى يُصَلِّيَ عَلَيهِ كانَ لَهُ قيراطٌ مِنَ الأجرِ وَ مَن بَلَغَ مَعَهُ إلى قَبرِهِ حَتّى يُدفَنَ كانَ لَهُ قيراطانِ مِنَ الأجرِ وَ القيراطُ مِثلُ جَبَلِ أَحُدٍ.
هرکس جنازه یی را تشییع نماید تا اینکه براو نماز بخواند یک قیراط پاداش دارد وهرکس او را همراهی کند تا به قبر برسد ودفن شود دو قیراط پاداش دارد. واندازه هرقیراط چون کوه احد است .
(وسائل ، ج2 ، ص823)
- در نقل دیگر فرمود:
مَن مَشى مَعَ جَنازَةٍ حَتّى يُصَلِّىَ عَلَيها ثُمَّ رَجَعَ كانَ لَهُ قيراطٌ مِنَ الأجرِ فَإذا مَشى مَعَها حَتّى تُدفَنَ كانَ لَهُ قيراطانِ وَ القيراطُ مِثلُ جَبَلِ أُحُدٍ.
هرکس با جنازه یی همراهی کند تا اینکه براو نماز بخواند و برگردد پاداش یک قیراط دارد وهرگاه با او ادامه دهد تا دفن شود پاداش دو قیراط دارد واندازه قیراط اندازه کوه احد است .
(وسائل ، ج2 ، ص823)
- چهار قیراط برای همراهی کننده جنازه
امام علی (ع) فرمود:
مَن تَبِعَ جَنازَةً كَتَبَ اللهُ لَهُ أربَعَ قَراريطٍ. قيراطٌ بِاِتِّباعِهِ وَ قيراطٌ لِلصَّلاةِ عَلَيها وَ قيراطٌ بِالاِنتِظارِ حَتّى يَفرُغَ مِن دَفنِها وَ قيراطٌ لِلتَّعزِيَةِ.
هرکس جنازه یی را همراهی کند خداوند متعال برایش چهار قیراط منظور ومکتوب می کند یک قیراط برای همراهی او با جنازه ویک قیراط برای نماز برآن ویک قیراط برای انتظار تا اتمام کار دفن ویک قیراط برای عزاداری بر او .
- مژده در وقت موت
پیامبر (ص) فرمود:
إنَّ المُؤمِنَ یُبَشَّرُ عِندَ مَوتِهِ : إنَّ اللهَ قَد غَفَرَ لَکَ وَ لِمَن یَحمِلُکَ إلى قَبرِکَ .
مومن در موتش به او مژده داده می شود که خداوند متعال هم ترا آمرزید وهم آن کسی را که ترا تا قبرت حمل نمود. (الفقیه ، ج1 ، ص80 ، ح356 )
- استغفار فرشتگان برای مشیعین
امام صادق (ع) فرمود :
من شيع جنازة مؤمن حتى يدفن في قبره وكل الله عز و جل به سبعين ملكا من المشيعين يشيعونه و يستغفرون له إذا خرج من قبره إلى الموقف.
- استغفار فرشتگان برای مشیع از قبر تا موقف
امام صادق (ع) فرمود:
درمَنْ شَيَّعَ جَنَازَةَ مُؤْمِنٍ حَتَّى يُدْفَنَ فِي قَبْرِهِ وَكَّلَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ سَبْعِينَ مَلَكاً مِنَ اَلْمُشَيِّعِينَ يُشَيِّعُونَهُ وَ يَسْتَغْفِرُونَ لَهُ إِذَا خَرَجَ مِنْ قَبْرِهِ إِلَى اَلْمَوْقِفِ .
هر كس جنازۀ مؤمنى را تشييع نمايد تا او در قبرش دفن شود، خداوند هفتاد فرشتۀ تشييعكننده بر او بگمارد كه وقتى از قبرش بيرون مىآيد و به سوى موقف مىرود، او را تشييع نمايند و برايش استغفار كنند. (کافی ، ج3 ، ص173)
- موسی پیامبر از پاداش تشییع می پرسد
امام باقر (ع) فرمود:
فيما ناجى بِهِ مُوسى (ع) رَبَّهُ قالَ يا رَبِّ ما لِمَن شَيَّعَ جَنازَةً ؟ قالَ أُوَكِّلُ بِهِ مَلائِكَةً مِن مَلائِكَتي مَعَهُم راياتٌ يُشَيِّعُونَهُم مِن قُبُورِهِم إلى مَحشَرِهِم.
از جمله مسائلی که حضرت موسی (ع) با خداوند متعال مطرح نمود ونجواکرد این بود که عرض کرد پروردگار من ! چه پاداشی برای تشییع کننده هست؟ خداوند متعال در جواب فرمود:فرشتگانی از فرشتگانم که حامل پرچمند وکیل می کنم تا او را تا محشرش هدایت نمایند . (واین بزرگترین نعمت در آن لحظه حساس که انسان نمی داند چه باید بکند وکجا باید برود می باشد .)
- موت در حال تشییع موجب بهشت
امام علی (ع) فرمود:
ضَمِنتُ لِسِتَّهٍ عَلَی اللهِ الجَنَّهَ … رَجُلٌ خَرَجَ فی جَنازَهِ رَجُلٍ مُسلِمٍ فَماتَ فَلَهُ الجَنَّهُ …
تضمین می می کنم برای شش نفر که خداوند بهشت او رابر عهده گیرد … یکی کسی که در پی تشییع جنازه مسلمانی برود و دچار مرگ شود پس برای او بهشت است . (وسائل ، ج2 ، ص821 )
