اندیشه بنان

– امر کودک به نماز و روزه

امر به نماز غیر از آموزش و تعلیم نماز است. در آموزش فرزند متذکر خواهیم شد که از جمله چیزهایی که باید به کودک آموخت نماز است و لکن در اینجا بحث آموزش نیست بلکه دستور به نماز و اقامه نماز است. یعنی والدین موظف هستند که فرزند خود را به نماز وا دارند و آنها را به نماز دستور دهند.

پیامبر (ص) فرمود: مُرُوا أولادَکُم بِالصَّلاهِ وَ هُم أبناءُ سِنینَ وَ اضرِبُوهُم عَلَیها وَ هُم أبناءُ عَشرَ سِنینَ ^[1].

به فرزندان خود آنگاه که به هفت سالگی رسیدنددستور به خواندن نماز بدهید و آنگاه که به ده سالگی رسیدند، به خاطر اقامه نماز(عنداللزوم) آنها را بزنید.

ملاحظه می‌شود امر به نماز مهم است و حتی اقامه نماز، زدن را هم مباح می‌کند و اگر کودک با ضرب و زدن به نماز کشیده می‌شود از اهرم ضرب و زدن هم استفاده شود.

در یک روایتی از امام امیرالمومنین وارد شده که فرمود: عَلِّمُوا صِبیانَکُمُ الصَّلواهَ وَ خُذُوهُم بِها إذا بَلَغُو الحُلُمَ ^[2]

به کودکان خود نماز تعلیم دهید و آن وقت که به بلوغ رسیدند آنها را ملزم به نماز کنید و آنان را به اقامه اش متعهد نمائید.

آری نماز چه تعلیمش و چه اقامه اش از وظایف والدین نسبت به فرزند است که نباید کوتاهی کنند.

امام صادق(ع) فرمود: إنّا نَأمُرُ صِبیانَنا بِالصَّلواهِ إذا کانُوا بَنی خَمسَ سِنینَ. فَمُرُوا صِبیانَکُم بِالصَّلواهِ إذاکانُوا بَنی سَبعَ سِنینَ^[3].

ما کودکانمان را وقتی به سن پنج سالگی رسیدند به نماز امر می‌کنیم اما شما کودکان خود را آنگاه که به هفت سالگی رسیدند به نماز دستور دهید. یعنی دستور کودک به نماز سیره معصومین (ع) هم بود و فرزندان آنها چون آماده تر بودند از پنج سالگی شروع به نماز می‌نمودند اما فرزندان ما که هنوز آن آمادگی را ندارند، تخفیفی به آنها داده شده و در سن هفت سالگی ابلاغ به نماز می‌شوند.

هم چنین است روزه یعنی هم چنانکه کودک به نماز دستور داده می‌شود به روزه هم دستور داده می‌شود ولکن باید ملاحظه حال و توان شان را نمود تا طاقت روزه داشته باشند و اگر طاقت ندارند به روزه مأمور نمی شوند.

امام صادق (ع) می‌فرمود: إنّا نَامُرُ صِبیانَنا بِالصِّیامِ إذا کانُوا بَنی سَبعَ سِنینَ بِما أطاقُوا مِن صِیامِ الیَومِ فَإن کانَ إلی نِصفِ النَّهارِ وَ أکثَرَ مِن ذالِکَ أو أقَلَّ فإذا غَلَبَهُمُ العَطَشُ وَ الغَرَثُ أفطَرُوا حَتّی یَتَعَوَّدُوا الصَّومَ وَ یُطیقُوهُ فَمُرُوا صِیانَکُم إذا کانُوا أبناءَ تِسعَ سِنینَ بِما أطاقُوا مِن صِیامٍ فَإذا غَلَبَهُمُ العَطَشُ أفطَرُوا ^[4]

ما کودکان خود را به روزه آنگاه که به هفت سالگی رسیدند بمیزان طاقتشان دستور می‌دهیم اگر طاقت یک روز کامل را دارند به یک روز دستور می‌دهیم و اگرنصف روز یا بیشتر یا کمتر، آنها را به همان میزان دستور می‌دهیم و آنگاه که تشنگی و گرسنگی بر آنان چیره شد روزه شان را افطار می‌کنند تا عادت کنند و نسبت به آن تواناگردند. پس شما هم به کودکان خود آنگاه که به نه سال رسیده اند در صورت طاقت و توان دستور روزه دهید و آنگاه که تشنگی بر آنان غلبه یافت روزه خود را افطار کنند.

حاصل آنکه از امور مهم در تربیت فرزند دستور آنها به نماز و روزه است.

[1]– محمدی ری شهری، میزان حکمه ج14 حدیث7106، کنز العمال حدیث45324

[2]– همان، غررالحکم حدیث 6305).

[3]– ابوجعفرمحمدابن یعقوب الکلینی، کافی، ج3 ص 409

[4]– همان، ج 4 ص 124