حکومت
)یا داوُدُ اِنّا جَعَلناکَ خَلِیفَةً فِی الاَرضِ فَاحکُم بَینَ النّاسِ بِالحَقِّ وَ لاتَتَّبِعِ الهَوی فَیُضِلِّکَ عَن سَبیلِ اللهِ([1]
ای داود ما تو را در زمین خلیفه گردانیدیم، پس میان مردم به حق داوری کن و هرگز از هوس پیروی مکن که تو را از راه خدا بدر کند.
پیامبر گرامی6:
ما مِن اَحَدٍ یَکونُ عَلَی شَيءٍ مِن اُمورِ هذِهِ الامُّةِ قَلَّت اَم کَثُرَت فَلا یَعدِلُ فیهِم اِلاّ کَبَّهُ فِي النّارِ؛[2]
هر کس کاری از کارهای کوچک و یا بزرگ این امت را در دست بگیرد و در میانشان عدالت را اجرا نکند خداوند او را به رو، در آتش خواهند افکند.
کَما تَکُونُوا یُوَّلی عَلَیکُم؛[3]
هر طور باشید همانگونه بر شما حکومت میشود.
امام علی7:
مَن عَمِلَ بِالعَدلِ حَصَّنَ اللهُ مُلکَهُ؛[4]
هر کس به عدالت رفتار کند، خداوند حکومتش را حفظ خواهد کرد.
خَیرُ المُلوکِ مَنْ اَماتَ الجَورَ وَ اَحیَي العَدلَ؛[5]
بهترین فرمانروا کسی است که ظلم را از بین ببرد و عدل را زنده کند.
إنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَرَضَ عَلی اَئِمَّةِ العَدلِ أن یُقَدِّروا اَنفُسَهُم بضَعَفَةِ النّاس کَیلا یَتَبَیَّغَ بِالفَقیرِ فَقرُهُ؛[6]
خداوند عز و جل بر پیشوایان عادل واجب کرده که سطح زندگی خود را با مردم ناتوان برابر کنند تا فقیر را، فقرش برآشفته نکند.
اِستَعْمِل الْعَدْلَ وَ احْذَرِ الْعَسْفَ وَالْحَیْفَ فَإنَّ الْعَسْفَ یَعُودُ بالْجَلاَءِ وَالْحَیْفَ یَدْعُو إلَي السَّیْف؛[7]
عدالت را اجرا کن و از زورگویی و ستمگری بپرهیز زیرا زورگویی مردم را به ترک از وطن وا میدارد، و ستم آنان را به قیام مسلحانه میکشاند.
قُلوبُ الرَّعِیَّةِ خَزائِنُ راعیها فَما اَودَعَها مِن عَدلٍ اَو جَورٍ وَجَدَهُ؛[8]
دلهای مردم صندوقچههای حاکم است، پس آنچه از عدالت و یا ظلم در آنها بگذارد، همان را خواهد دید.
مَن نَصَبَ نَفسَهُ لِلنّاسِ اِماما فَلیَبدَأ [فعلیه أن یبدأ] بتَعلیمِ نَفسِهِ قَبلَ تَعلیم غَیرهِ وَلیکُن تَأدییُهُ بسیرَتِهِ قَبلَ تَأدیبِهِ بِلِسانِهِ وَ مُعَلِّمُ نَفسِهِ وَ مُؤَدَِّبُها أحَقُّ بالاجلالِ مِن مُعَلِّمِ النّاسِ و مُؤَدِّبِهِم؛[9]
کسی که خود را پیشوای مردم قرار داده، باید پیش از آموزش دیگران، خود را آموزش دهد و پیش از آنکه دیگران را با زبان، ادب بیاموزد، با کردارش ادب آموزد و البته آموزش دهنده و ادبآموز خود بیش از آموزگار و ادبآموز مردم، شایسته تجلیل است.
دَخَلتُ بِلادَکُم بِاَشمالی هذِهِ وَ رِحلَتی وَ راحِلَتی ها هِی فَإن اَنَا خَرَجتُ مِن بِلادِکُم بِغَیرِ ما دَخَلتُ فَاَنَا مِنَ الخائِنینَ؛[10]
آن روز که به شهر شما آمدم، با این لباس پشمی و مرکبسواری و کوله بارم آمدم. اگر روزی که خواستم از شهر شما بروم، بیشتر از آن چه با خود داشتم بردم از خیانتکارانم.
[1] . سوره ص، آیه26.
[2] . مستدرک علی الصحیحین، ج4، ص90.
[3] . نهجالفصاحه، ص616، ح 2182.
[4] . تصنیف غرر الحکم و دررالکلم، ص340، ص7775.
[5] . شرح آقا جمالالدین خوانساری بر غرر الحکم، ج3، ص431، ح5005.
[6] . کافی (ط ـ الاسلامیه)، ج1، ص411.
[7] . نهجالبلاغه (صبحی صالح)، ص559، ح476.
[8] . تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص346، ج7982.
[9] . منهاج البراعة فی شرح نهجالبلاغة (خوئی)، ج21، ص107.
[10] . بحارالانوار، ج40، ص3265.