خیر و شرّ

خیر و شرّ

)وَ عَسَي أنْ تَکْرَهُوا شَیئاً وَ هُوَ خَیرٌ لَکُمْ وَ عَسَي أنْ تُحٍبُّوا شَیئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَکُمْ وَاللهُ یَعْلَمُ وَ اَنْتُمْ لاتَعْلَمونَ([1]

و بسا چیزی را که خوش نمی‌دارید در حالیکه آن برای شما خیر است و بسا چیزی را که دوست می‌دارید و حال آنکه آن برای شما شرّ است و خدا می‌داند و شما نمی‌دانید

پیامبر گرامی6:

لاضَرَرَ وَ لاإضرارَ فِی الأسلامِ، فَالاِسلامُ یَزیدُ المُسلِمَ خَیرا وَلایَزیدُهُ شَرّا؛

در اسلام هیچ ضرری نیست و ضرر زدن به دیگران نیز ممنوع است، پس اسلام به مسلمان خیر می‌رساند و شرّ نمی‌رساند.

تَکَلَّفُوا فِعلَ الخَیرِ وَ جاهِدوا نُفوسَکُم عَلَيهِ، فَإنَّ الشَّرَّ مَطبوعٌ عَلَیهِ الانسانُ؛[2]

در کار خیر، خود را به زحمت اندازید و در این راه با هوا و هوس خود مبارزه کنید، زیرا طبیعت انسان به بدی تمایل دارد.

خَیرُ القُلوبِ أوعاها لِلخَیرِ وَ شَرَّ القُلوبِ أوعاها لِلشَّرِّ، فَاَعلَي القَلبِ الَّذي یَعيِ الخَیرَ مَملُوٌّ مِنَ الخَیرِ إن نَطَقَ نَطَقَ مَأجورا و إن اَنصَتَ اَنصَتَ مَأجورا؛[3]

بهترین قلب‌ها، قلبی است که ظرفیت بیشتری برای خوبی دارد و بدترین قلب‌ها، قلبی است که ظرفیت بیشتری برای بدی دارد، پس عالی‌ترین قلب، قلبی است که خوبی را در خود دارد و لبریز از خوبی است. اگر سخن بگوید، سخنش در خور پاداش است و اگر سکوت کند، سکوتش در خور پاداش است.

امام علی7:

ما خَیرٌ بِخَیرٍ بَعدَهُ النّارُ و ما شَرٌّ بِشَرٍّ بَعدَهُ الجَنَّةُ وَ کُلَّ نَعیمٍ دونَ الجَنَّةِ فَهُوَ مَحقورٌ وَ کُلَّ بَلاءٍ دونَ النّارِ عافیَةٌ؛[4]

خیری که به دنبال آن آتش باشد، خیر نیست و شرّی که به دنبال آن بهشت باشد، شرّ نیست. هر نعمتی جز بهشت ناچیز است و هر بلایی جز آتش، سلامتی.

امام حسن7:

اَلخَیرُ الَّذی لا شَرَّ فِیهِ اَلشُّکرُ مَعَ النِّعمَةِ وَالصَّبرُ عَلیَ النازِلَةِ؛[5]

خیری که هیچ شرّی در آن نیست، شکر بر نعمت و صبر بر مصیبت ناگوار است.

امام صادق7:

إذا اَرادَ اللهُ بِعَبدٍ شَرّاً فَأدْنَبَ ذَنباً تَبَعَهُ بِنِعمَهٍ لیُنسِیهِ الاستِغفارَ و یَتَمادی بِه؛[6]

هر گاه خداوند برای بنده‌ای شرّ بخواهد (یعنی او خودش مستحق این شرّ شود) وقتی گناهی از او سر زد، در پی آن نعمتی به او بخشد تا استغفار را از یاد برده و به گناهش ادامه دهد.

ما مِن عَبدٍ اَسَرَّ خَیرا فَذَهَبَتِ الاَیَامُ اَبدا حَتَّی یُظهِرَ اللهُ خَیراً وَ ما مِن عَبدٍ یُسِرُّ شَرّاً فَذَهَبَتِ الاَیّامُ حَتّی یُظهِرَ الله لَهُ شَرّا؛[7]

هر بنده‌ای که خیری را پنهان کند، با گذشت زمان خداوند خیری را از او آشکار می‌سازد و هر بنده‌ای شری را پنهان کند، با گذشت زمان خداوند شری را از او آشکار می‌گرداند.

[1] . سوره بقره، آیه 216.

[2] . تنبیه الخواطر، ج۲، ص120.

[3] . جعفریات، ص167.

[4] . نهج‌البلاغه، حکمت 387.

[5] . تحف‌العقول، ص234.

[6] . بحارالانوار، ج64، ص237.

[7] . بحارالانوار، ج72، ص282، ح4.