اندیشه بنان

عالم فاسد

)وَ لاتَشتَرُوا بِآیاتِی ثَمَناً قَلیلاً وَ مَن لَم یَحکُم بِما اَنزَلَ اللهُ فَاُولَئِکَ هُمُ الکَافِرُونَ([1]

و آیات مرا به بهای اندک نفروشید، که هر کس برخلاف آنچه خدا فرستاده حکم کند، چنین کس از کافران خواهد بود.

پیامبر گرامی 6:

صِنْفانِ مِنْ اُمَّتي إذا صَلُحا صَلُحَتْ اُمَّتی وَ ‌إذا فَسَدا، فَسَدَتْ اُمَّتي، قیلَ یا رَسولَ الله وَ مَنْ هُما؟ قالَ: ألْفُقَهاءُ وَالاُمَراءُ؛[2]

دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح می‌شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد می‌شوند، عرض شد ای رسول خدا آن دو گروه کدامند؟ فرمودند: عالمان و حاکمان.

زَلَّةٌ العالِمِ کَانکِسارِ السَّفینَةِ تُغرَقُ وَ یُغرَقُ مَعَها غَیرُها؛[3]

لغزش عالم همانند شکستن کشتی است که هم خود را غرق می‌کند و هم دیگران را.

اِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِندَ اللهِ تَعالی یَومَ القِیامَةِ عَالِمٌ لاینتفِعُ بِعِلمِهِ؛[4]

بدترین مردم نزد خداوند در روز قیامت، عالمی است که از علم خود بهره نگیرد.

اَلا اِنَّ شَرّ الشَّرِ شِرارُ العُلَماءِ وَ‌ اِنَّ خَیرَ الخَیرِ خیارُ العُلَماء؛[5]

بدانید که بدترین بدها علمای بدند، و بهترین خوبان علمای خوبند.

امام علی7:

وَ قُوُد النّارِ یَومَ القِیامَةِ کُلُّ بَخیلٍ بِمالِهِ عَلَی الفُقَراءِ وَ کُلُّ عالِمِ باعَ الدّینَ بِالدُّنیا؛[6]

دو دسته فردای قیامت هیزم جهنم خواهند بود. آدم بخیلی که وجوهات و حق فقرا را از مال خود نپردازد. و دیگر عالمی که دین خود را به دنیای خود بفروشد.

امام باقر7:

اَلعُلَماءُ فی اَنفُسِهِم خَانَهٌ اِن کَتَمُوا النَّصیحَهَ اِن رَاَوُا تائِهاً ضالاًّ لایَهدُونَهُ اَو مَیِّتا لایُحِبُونَهُ فَبِئسَ ما یَصنَعُونَ لِاَنَّ اللهَ تَبَارَکَ وَ تَعالی اَخَذَ عَلَیهِمُ المِیثاقَ فِی الکِتابِ اَن یَأمُروا بِالمَعروفِ وَ بِما اُمِرُوا بِهِ وَ اَن یَنهَوا عَمّا نُهُوا عَنهُ وَ‌ اَن یَتَعاوَنُوا عَلَی البِرِّ وَالتَّقوی وَ لایَتَعاوَنوا عَلَی الاِثمَ وَالعُدوانِ؛[7]

اگر علما نصیحت را پنهان دارند خیانت کرده‌اند. اگر سرگشته گمراهی را دیدند و او را راهنمائی نکردند و یا (دل) مرده‌ها را زنده ننمودند، وه که چه کار زشتی کرده‌اند! چون خداوند تبارک و تعالی در کتاب از ایشان پیمان گرفته که به معروف و آنچه فرمان یافته‌اند فرمان دهند و از آنچه نهی شده‌اند نهی کنند و بر نیکوکاری و پرهیزکاری یکدیگر را یاری کنند و در گناه و ستم یکدیگر را یاری نکنند.

امام صادق7:

إنَّ الشَّطَانَ لَیَطْمَعُ فِیِ عَالِمٍ بَغِِیْرِ أدَبٍ أکْثَرَ مِنْ طَمَعِهِ فِی عَالِمٍ بَأدَبٍ فَتَأدَّبُوا وَ إلاَّ فَاَنْتُمْ أعْرابٌ؛[8]

شیطان، در عالِمِ بی‌بهره از ادب بیشتر طمع می‌کند تا عالِمِ برخوردار از ادب. پس ادب داشته باشید وگرنه شما، بیابانی (فاقد تمدّن) هستید.

اِنَّ العَالِمَ اِذا لَم یَعمَل بِعِلمِهِ زَلَّت مَوعِظَتُهُ عَنِ القُلُوبِ کَما یَزِلُّ المَطَرُ عَنِ الصَفا؛[9]

هر گاه عالم به علمش عمل نکند اثر موعظه‌اش از دل‌ها زایل می‌شود آن‌چنان که باران از روی سنگ صاف می‌لغزد.

[1] . سوره مائده، آیه44.

[2] . خصال، شیخ صدوق، ص37؛ بحارالانوار، ج۲، ص49.

[3] . غررالحکم و درر الکلم، تمیم آمدی، تصحیح محدث ارموی، ج۴، ص110.

[4] . امالی طوسی، ص527.

[5] . منیة المرید، ص137.

[6] . فهرست غرر، 272.

[7] . کافی، ج8، ص54، ح16.

[8] . اعلام‌الدین فی صفات المؤمنین، ص96.

[9] . کافی، ج1، ص44.