اندیشه بنان

عجله

)اَتی اَمرُاللهِ فَلا تَستَعجِلوُهُ([1]

امر خدا در رسید، پس در آن شتاب مکنید.

پیامبر گرامی 6:

إنَّما اَهلَکَ النّاسَ العَجَلَةُ وَ لَو أنَّ النّاسَ تَثَبَّتُوا لَم یَهلِک اَحَدٌ؛[2]

مردم را، در حقیقت، شتابزدگی به هلاکت انداخت است، اگر مردم، از شتابزدگی به دور بودند، هیچ کس هلاک نمی‌شد.

اَلأنَاةُ مِنَ اللهِ وَالعَجَلَةُ مِن الشَّیطانِ؛[3]

خویشتن‌داری از سوی خداست و عجله و شتاب از شیطان است.

اِیّاکَ وَالعَجَلَةَ فَاِنَّکَ اِنَ عَجَلتَ أخطَاتَ حَظَّکَ؛[4]

از عجله بپرهیز، زیرا هر گاه عجله کنی نصیب و بهره خود را از دست خواهی داد.

اِنَّما اَهلَکَ النّاسَ العَجَلَةُ وَ لَو اَنَّ النّاسَ تَثَّبَتُوا لَم یُهلَکَ اَحَدٌ؛[5]

عجله و شتاب مردم را هلاک کرده و اگر مردم دارای تأنّی و خویشتن‌داری بودند هیچ‌کس به هلاکت نمی‌رسید.

امام علی7:

مِنَ الخُرقِ المعاجَلَةُ قَبلَ الإمکانِ والاَناةٌ بَعدَ الفُرصةِ؛[6]

شتاب کردن در کاری پیش از به دست آوردن توانایی و سستی کردن بعد از به دست آوردن فرصت از نادانی است.

ثَلاثٌ مَن کُنَّ فیهِ لَم یَندَم: «تَرکُ العَجَلةِ، وَالمَشوِرَةُ، وَالتَّوَکُّلُ عِندَ العَزمِ عَلَی اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ؛[7]

سه چیز است که هر کس آن را مراعات کند، پشیمان نگردد: ۱ـ اجتناب از عجله، ۲ـ مشورت کردن، ۳ـ و توکل بر خدا در هنگام تصمیم‌گیری.

اَلغیبَةُ أن تَقولَ فی أخیکَ ما سَتَرَهُ الله عَلَیهِ وَ أمَّا الامرُ الظّاهِرُ فیهِ مِثلُ الحِدَّةِ وَالعَجَلَةِ فَلا؛[8]

غیبت آن است که درباره برادرت چیزی بگویی که خداوند آن را پوشیده نگه داشته است، اما (گفتن) خصلت‌های آشکاری چون تندخویی و شتاب‌زدگی و عجله غیبت نیست.

مَعَ الاَجَلِ یَکثُرُ الزَّلَلِ؛[9]

لغزش‌های انسان با عجله افزایش می‌یابد.

اَلعَجَلُ قَبلَ الإمکانِ یُوجِبُ الغُصَّةِ؛[10]

عجله پیش از فراهم شدن امکانات و مقدمات کار موجب اندوه است.

مَن رَکِبَ العَجَلَ رَکَبَتَهُ الملامَةِ؛[11]

کسی که بر مرکب شتابزدگی سوار شود، ملامت و سرزنش بر دوش او سوار خواهد شد.

اَلعَجَلَةُ مَذمُومَةُ فی کُلِّ اَمرٍ اِلاّ فی مَا یَدفَعُ الشَّرِ؛[12]

عجله در هر کاری نکوهیده است مگر در مقام دفع شرّ.

امام صادق7:

مَعَ التَثَّبُتِ تَکُونُ السَّلامَةُ وَ مَعَ العَجَلَةِ تَکُونُ النَّدامَةُ؛[13]

همراه تأنی و خویشتن‌داری سلامت است و همراه عجله ندامت.

[1] . سوره نحل، آیه 1.

[2] . محاسن، ص215، ح100.

[3] . بحارالانوار، ج68، ص24، ح340.

[4] . مجموعه ورام، ص26، ح255.

[5] . بحارالانوار، ج68، ص340.

[6] . نهج‌البلاغه، ص538، ح363.

[7] . بحارالانوار (ط ـ بیروت)، ج75، ص81، ح74.

[8] . کافی (ط ـ الاسلامیه)، ج۲، ح۷{شبیه این حدیث در تحف العقول، ص298}.

[9] . غررالحکم، ح9740.

[10] . غررالحکم، ح1333.

[11] . غررالحکم، ح9095.

[12] . غررالحکم، ح1950.

[13] . بحارالانوار، ج68، ص331.