موعظه
)إنَّ اللهَ نِعِمَّا یَعِظُکُم به([1]
بدرستیکه خداوند نیکو چیزی است که شما را به آن اندرز میدهد.
پیامبر گرامی6:
أوحَی اللهُ إلی عیسَی بنِ مَریمَ: عِظ نفسَکَ بحِکمَتی، فإنِ انتَفَعتَ فَعِظِ النّاسَ، وَإلاّ فَاستَحِی مِنّی؛[2]
خداوند به عیسی بن مریم وحی فرمود که: با حکمت من خودت را اندرز ده. اگر از آن سود بردی، آنگاه مردم را نیز اندرز ده وگرنه از من شرم کن.
امام علی7:
کَفی بالمَوتِ واعِظاً؛[3]
مرگ برای اندرز گرفتن بس است.
لِلکَیِّسِ فی کُلِّ شَیءٍ اِتِّعاظٌ؛[4]
انسان زیرک، از هر چیزی پندی میآموزد.
إنَّ الوَعظَ الَذی لایَمُحَّهُ سَمحٌ، ولایَعدِلُهُ نَفعٌ، ما سَکَتَ عَنهُ لِسانُ القَولِ وَ نطَقَ بِهِ لِسانُ الفِعلِ؛[5]
اندرزی که هیچ گوشی آن را دور نمیاندازد و هیچ سودی با آن برابری نمیکند، آن اندرزی است که زبانِ گفتار از آن خاموش شود و زبان کردار بدان گویا گردد.
العاقِلُ مَن وَعَظَتهُ التَّجارِبُ؛[6]
خردمند کسی است که تجربهها او را پند دهد.
امام سجاد7:
ابنَ آدَمَ، إنَّکَ لاتَزالُ بِخَیرٍ ما کانَ لَکَ واعِظٌ مِن نَفسِکَ، و ما کانَتِ المُحاسَبَةُ مِن هَمِّکَ، و ما کانَ الخَوفُ لَکَ شِعاراً، والحَذَرُ لَکَ دِثاراً؛[7]
ای فرزند آدم! تا زمانی که واعظی از درون داری و به حسابرسی (اعمال خود) اهتمام میورزی و ترس (از خدا و کیفر الهی) جامه زیرین تو باشد و پرهیز بالاپوشت، پیوسته در خیر و صلاحخواهی بود.
امام باقر7:
مَن لَم یَجعَل اللهُ لَهُ مِن نَفسِهِ وَاعِظاً فَإنَّ مَوَاعِظَ النَّاس لَن تُغنِیَ عَنهُ شَیئاً؛[8]
کسی که خداوند برای او واعظی درونی قرار ندهد، موعظههای مردم هرگز در او سودمند نمیافتد.
امام صادق7:
السَّعیدُ یَتَّعِظُ بمَوعِظَةِ التَّقوی و إن کانَ یُرادُ بالمَوعِظَةِ غَیرُهُ؛[9]
انسان سعادتمند، اندرزِ به تقوا را آویزه گوش خود میکند، هر چند مخاطب آن اندرز کسی دیگر باشد.
امام حسن عسکری7:
مَن وَعَظَ اَخاهُ سِرّا فَقَد زانَهُ وَ مَن وَعَظَهُ عَلانیَةً فَقَد شانَهُ؛[10]
هر کس برادر (دینیاش) را پنهانی نصیحت کند، او را آراسته و اگر آشکارا نصیحتش نماید، ارزش او را کاسته است.
[1] . سوره نساء، آیه58.
[2] . کنزالعمّال، ح43156ـ منتخب میزان الحکمة، ص600.
[3] . تحف العقول، ص35ـ منتخب میزان الحکمة، 598.
[4] . غررالحکم، ح7338 ـ منتخب میزان الحکمة، ص600.
[5] . غررالحکم، ح3538 ـ منتخب میزان الحکمة، ص600.
[6] . تحفالعقول، ص85 ـ منتخب میزان الحکمة، ص598.
[7] . تحف العقول، ص280 ـ منتخب میزان الحکمة، ص600.
[8] . تحفالعقول، ص294.
[9] . کافی، ج8، ص151، ح132 ـ منتخب میزان الحکمة، ص600.
[10] . تحفالعقول، ص489.