اندیشه بنان

مهلت‌دادن به بدهکار

)وَ اِن کَانَ ذُو عُسرَةٍ فَنَظِرَةٌ اِلی مَیسَرَةٍ([1]

و اگر (بدهکارتان) تنگدست باشد، پس تا (هنگام) گشایش مهلتی به او بدهید.

پیامبر گرامی6:

مَن ارادَ ان یُظِلَّهُ اللهُ فی ظِلِّ عَرشِهِ یومَ لاظِلَّ إلا ظِلُّهُ فَلیُنظِر مُعسِراً اَو لِیَدَع لَهُ عن حَقِّهِ؛[2]

کسی که مایل است (در روز قیامت) در زیر سایه خدا باشد، روزی که هیچ سایه‌ای جز سایه خدا نیست، پس به انسان تنگدستِ بدهکار مهلت دهد یا اینکه به نفع او از حقّش بگذرد.

کَما لایَحِلُّ لِغَریمِکَ أن یُمطِلَکَ وَ‌ هُوَ مُؤسِرٌ، فکذلِکَ لایَحِلٌّ لَکَ ان تُعسِرَهُ إذا علِمتَ أنَّهُ مُعسِرٌ؛[3]

همان‌طور که برای کسی که از تو قرض گرفته و توانگر است (توان پرداخت قرضش را دارد)، جایز نیست که اداء آن را به تأخیر اندازد، برای تو هم جایز نخواهد بودکه با اینکه می‌دانی او تنگدست است. از او مطالبه قرضت را بکنی.

مَن أقرَضَ مؤمناً قَرضاً یَنتَظِرُ بِهِ مَیسورَهُ کانَ مالَهُ فی زکاةٍ و کانَ هو فی صلاةٍ منَ الملائکةِ حتّی یُؤدّیهِ اِلَیهِ؛[4]

هر کس به مؤمنی قرض بدهد و منتظر بماند تا قرض گیرنده فراخی یابد، آن مال ثواب زکات خواهد داشت و قرض دهنده مورد درود فرشتگان می‌باشد تا این‌که قرضش ادا شود.

مَن یُمطِلُ عَلی ذی حَقِّ حَقَّهُ وَ هُوَ یَقدِرُ عَلی اداءِ حَقَّهِ فَعَلیهِ کُلَّ یَومٍ خطیئَةُ عَشّارٍ؛[5]

کسی که قادر به پرداخت حق دیگران است، اگر طلبکار را معطل کند، در مقابل هر روز تأخیر، گناه شخص باج‌گیر در نامه عملش ثبت خواهد شد.

مَن یَسَّرَ عَلی مؤمِنٍ و هُوَ مُعسِرٌ، یَسِّرهُ الله عَلیهِ حوائجهُ فی الدّنیا وَالاخِرَة؛[6]

کسی که با انسان تنگدست مؤمن مدارا نماید (در گرفتن قرض خود به او مهلت داده و یا آن را ببخشد)، خداوند در برآوردن حوائج دنیا و آخرت او مدارا خواهد کرد.

مَن ارادَ آن تُستَجابُ دَعوَتُهُ وَ اَن تَکشِفَ کُربَتُه فَلیُفَرِّج عَن مُعسرٍ؛[7]

کسی که مایل است خداوند دعایش را مستجاب نموده و غم و اندوهش را بزداید، پس باید تلاش کند که غم و اندوه انسان تنگدست را برطرف نماید.

امام صادق7:

إنَّ اللهَ عَزَّ وَ جَلَّ یُحِبُّ اِنظارَ المُعسِرِ وَ مَن کانَ غَریمُهُ معسِراً فَعَلَیهِ إن یُنظِرَهُ اِلی مَیسَرَةٍ؛[8]

خداوند متعال مهلت دادن به تنگدست را دوست دارد و کسی که بدهکارش تنگدست است، باید به او مهلت دهد تا توانمند گردد.

لایُخرجُ الرَّجُلُ مِن مَسقَطِ رَأسِهِ بِالَّدینِ؛[9]

هیچ کس حق ندارد بدهکار خود را (به خاطر عدم توانائی پرداخت بدهی) از خانه خود بیرون کند.

[1] . سوره بقره، آیه 280.

[2] . بحارالانوار، ج103، ص150.

[3] . بحارالانوار، ج103، ص139.

[4] . بحارالانوار، ج103، ص139.

[5] . بحارالانوار، ج103، ص146.

[6] . بحارالانوار، ج103، ص152.

[7] . کنزالعمال، ح15398.

[8] . بحارالانوار، ج103، ص153.

[9] . وسائل، ج13، ص95.