جهل و نادانی
)خُذِ العَفْوَ وَأمُرْ بِالْعُرْفِ وَاَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلینَ([1]
گذشت پیشه کن و به کار پسندیده فرمان ده و از نادانان اعراض کن.
پیامبر گرامی6:
إنَّ الجاهِلَ مَجهل و نادانین عَصَی اللهَ وَ إن کانَ جَمیلَ المَنظَرِ وَ عَظیمَ الخَطَرِ؛[2]
نادان کسی است که نافرمانی خدا کند اگرچه زیبا چهره و دارای موقعیتی بزرگ باشد.
قَلبٌ لَیسَ فیهِ شَيءٌ مِنَ الحِکمَةِ کَبَیتٍ خَربٍ فَتَعَلَّموا وَعَلِّموا وَتَفَقَّهوا وَلا تَموتوا جُهّالاً فَإنَّ الله لایَعذِرُ عَلي الجَهلِ؛[3]
دلی که در آن حکمت نیست، مانند خانه ویران است، پس بیاموزید و تعلیم دهید، بفهمید و نادان نمیرید، براستی که خداوند، بهانهای را برای نادانی نمیپذیرد.
خَیرُ الدُّنیا وَالآخِرَةِ مَعَ العِلم وَ شَرُّ الدُّنیا والآخِرَةِ مَعَ الجَهل؛[4]
خیر دنیا و آخرت با دانش است و شرّ دنیا و آخرت با نادانی.
امام علی7:
اَلصِّدقُ عِزٌّ وَالجَهلُ ذُلٌّ؛[5]
راستی عزّت است و نادانی ذلّت.
أعظَمُ المَصائِبِ الجَهلُ؛[6]
بزرگترین مصیبتها، نادانی است.
رُبِّ عالِمٍ قَد قَتَلَهُ جَهلُهُ، وَ عِلمُهُ مَعَهُ لاینفَعُهُ؛[7]
چه بسیارند دانشمندانی که جهلشان آنها را کشته در حالی که علمشان با آنهاست، اما به حالشان سودی نمیدهد.
لایَزکو مَعَ الجَهلِ مَذهَبٌ؛[8]
هیچ آیینی، با نادانی رُشد نمیکند.
کَم مِن عَزیزٍ أذَلَّهُ جَهلُهُ؛[9]
چه بسیار عزیزی که، نادانیاش او را خوار ساخت.
اَلعَقلُ یَهدی وَ یُنجی، وَالجَهلُ یُغوی وَ یُردی؛[10]
عقل راهنمایی میکند و نجات میدهد و نادانی گمراه میکند و نابود میگرداند.
اَلجَهلُ أصلُ کُلِّ شَرٍّ؛[11]
نادانی ریشه همه بدیهاست.
رأسُ الجَهلِ مُعاداةُ النّاسِ؛[12]
سرآغاز نادانی، دشمنی با مردم است.
اَلجَهلُ مُمیتُ الحَیاءِ وَ مُخِّلِدُ الشَّقاء؛[13]
نادانی مایه مرگ زندگان و دوام بدبختی است.
[1] . سوره اعراف، آیه ۱۹۹.
[2] . اعلام الدین فی صفات المؤمنین، ص۱۶۹.
[3] . نهجالفصاحه، ص۶۰۰.
[4] . نهجالفصاحه، ص466.
[5] . تحف العقول، ص356.
[6] . تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص73.
[7] . نهج البلاغه (للصبحی صالح)، ص۸۵۲، ح۴۸۵.
[8] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص74.
[9] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص76.
[10] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص51.
[11] . تصنیف غررالحکم و درر الکلم، ص73.
[12] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ج4، ص51.
[13] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص75.
