همت و کوشش
)وَ مَن جَاهَدَ فَاِنَّما یُجاهِدُ لِنَفسِهِ([1]
هر کس کوشش کند پس تحقیقاً برای خویش کوشش کرده است.
پیامبر گرامی6:
اُمنُن عَلَینَا بِالنَّشاطِ وَ أعِذنَا مِنَ الفَشَلِ وَالکَسَلِ وَالعَجزِ وَالعِلَلِ والضَّرَرِ والضَّجَرِ والمَلَل؛[2]
خدایا نعمت سرزندگی و کوشایی را به ما ارزانی دار و از سستی، تنبلی، ناتوانی، بهانهآوری، زیان، دلمردگی و ملال، محفوظمان دار.
امام علی7:
کُن بَعِیدَ الهِمَمِ إذَا طَلَبتَ کَرِیمَ الظَّفَرِ إذَا غَلَبتَ؛[3]
هر گاه در پی چیزی هستی، بلند همت باش و آنگاه که چیره شدی، در پیروزی کریم باش.
طاعَةُ الله سُبحانَهُ لایَجوزُها إلاَّ مَن بَذَل الجِدَّ وَاستَفَرغَ الجَهدَ؛[4]
به طاعت خدای سبحان دست نیابد مگر کسی که تلاش کند و نهایت کوشش خود را به کار گیرد.
الشَّرَفُ بِالهِمَمِ العَالِیَةِ لاَ بِالرِّمَمِ البَالِیَة؛[5]
شرافت به همتهای بلند است نه به استخوانهای پوسیده.
اِقصِر هِمَّتَکَ عَلَی مَا یَلزَمُکَ وَ لاَتَخُض فِیمَا لاَ یَعنِیک؛[6]
همت خود را صرف چیزهایی کن که به آن نیاز داری و آنچه به کارت نمیآید پیگیری مکن.
المَرءُ بِهِمَّتِهِ لاَ بِقُنیَتِه؛[7]
ارزش انسان به همت اوست، نه به ثروت او.
عَلَیکُم بِالجِدِّ وَ الاِجتِهَادِ وَ التَّأهُّبِ وَ الاِستِعدَاد؛[8]
بر شما باد به تلاش و سختکوشی و مهیا شدن و آماده شدن.
الکَرَامُ نَتِیجَةُ عُلُوِّ الهِمَّة؛[9]
کرامت زاییده بلند همتی است.
کَفَی بِالمَرءِ غَفلَةً أن یَصرِفَ هِمَّتَهُ فِیمَا لاَ یَعنِیه؛[10]
از غفلت برای آدمی همین بس که همتش را در آنچه به کارش نمیآید، صرف کند.
ضَادُّوا التَّوَانِیَ بِالعَزم؛[11]
با عزم و اراده به جنگ سستی بروید.
امام حسن7:
لاَ مُرُوَّةَ لِمَن لاَ هِمَّةَ لَه؛[12]
کسی که همت ندارد مروّت ندارد.
امام محمدباقر7:
لا شَرَفَ کَبُعدِ الهِمَّة؛[13]
هیچ شرافتی چون بلندهمتی نیست.
[1] . سوره عنکبوت، آیه 6.
[2] . بحارالانوار (ط ـ بیروت)؛ ج19، ص125.
[3] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص448، ح10279.
[4] . شرح آقا جمالالدین خوانساری بر غرر الحکم، ج7، ص219.
[5] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص448، ح10273.
[6] . تصنیف غرر الحکم و دررالکلم، ص447، ح10264.
[7] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص447، ح10264.
[8] . وسایل الشیعه، ج1، ص92، ح217.
[9] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص382، ح8678.
[10] . تصنیف غررالحکم و دررالکم، ص477، ح10942.
[11] . تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص476، ح10908.
[12] . کشف الغمه (ط ـ القدیمه)، ج1، ص571 ـ بحارالانوار (ط ـ بیروت)، ج75، ص111.
[13] . تحف العقول، ص286 ـ بحارالانوار (ط ـ بیروت)، ج75، ص165.
