اندیشه بنان

 

خودسازی در تشییع

• سیره پیامبر (ص) در تشییع
• در تشییع عقل را فعال کن
• گویا خودت تشییع می شوی
• در تشییع چنان باش گویا ازخدا درخواست برگشت به دنیا داری
• ذکر در وقت رؤ یت تشییع جنازه
• غفلت در تشییع ممنوع
• در تشییع باورکن تو هم به او می پیوندی
• تشییع جنازه برای پاداش
• تذکر میت به تشییع کنندگان

 

 

خود سازی  در تشییع

 

تشییع علاوه بر تکریم میت ومضاف بر آمرزش تشییع کننده و ایجاب بهشت براو  وفزونی درجاتش  موجب اصلاح نفس او وتزکیه جان او هم می شود وانسانی که در تشییع شرکت می کند می تواند با عبرت گرفتن وذکر گفتن وامثال آن به خود سازی به پردازد که روایات زیر به این امور می پردازد

 

• سیره پیامبر (ص) در تشییع

 

كانَ رَسُولُ اللهِ (صَلَّى اللهُ عَلَيهِ وَآلِهِ) إذا تَبِعَ جَنازَةً  غَلَبَتهُ كَآبَةٌ وَ أكثَرَ حَديثَ النَّفسِ وَ أقَلَّ الكَلامَ.

پیامبر (ص) چنین بود هرگاه  پی جنازه یی حرکت می نمود اندوه سنگین براو غلبه می نمود وخیلی با خود زمزمه داشت  و هم خیلی کم حرف می زد.          (میزان الحکمه ، ج11 ،ص 138)

 

• در تشییع عقل را فعال کن

 

پیامبر(ص) خطاب به اباذر فرمود:

يا أبا ذَرٍّ !  إذا تَبِعتَ جَنازَةً  فَليَكُن عَقلُكَ فيها مَشغُولاً بِالتَّفَكُّرِ وَ الخُشُوعِ  وَاعلَم أنَّكَ لاحِقٌ بِهِ.

ای اباذر هر گاه در پی جنازه یی حرکت کردی پس عقلت مشغول فکر کردن شود  ودر برابر پروردگار خشوع نماید . وبدان که تو هم  به او ملحق خواهی شد.(میزان الحکمه ، ج11 ،ص 138)

 

• گویا خودت تشییع می شوی

 

امام باقر (ع) فرمود:

إذا کُنتَ  في جَنازَةٍ  فَكُن كَأنَّكَ  أنتَ المَحمُولُ، وَ كَأنَّكَ سَألتَ رَبَّكَ الرَّجعَةَ  إلَى الدُّنيا  لِتَعمَلَ عَمَلَ مَن عاشَ ، فَإنَّ الدُّنيا عِندَ العُلَماءِ مِثلُ الظِّلِّ .

در تشییع جنازه چنان باش که گویا خودت در حال تشییع هستی وچنان باش که گویا از خدا می خواهی ترا برگرداند به دنیا تا مثل زندگان (درست) زندگی کنی .چراکه دنیا  نزد اهل علم همچون سایه است .(یعنی زندگی ومعیشت حقیقی  زندگی اخرتی است وزندگی دنیا سایه آن زندگی است پس ادم باید با توجه به زندگی عالم آخرت زندگی کند وزندگی خود را با زندگی آخرت تطبیق دهد)        (میزان الحکمه ، ج11 ،ص 139)

 

• در تشییع چنان باش گویا ازخدا درخواست برگشت به دنیا داری

 

امام صادق (ع) فرمود:

إذا حَمَلتَ  جَنازَةً  فَكُن كَأنَّكَ  أنتَ  المَحمُولُ ، أو كَأ نَّكَ  سَألتَ  رَبّكَ الرُّجُوعَ  إلَى الدُّنيا لِتَعمَلَ، فَانظُر ماذا تَستَأنِفُ، ثُمَّ قالَ:  عَجَباً  لِقَومٍ حُبِسَ أوَّلُهُم عَلى آخِرِهِم، ثُمَّ نادى مُنادٍ فيهِم بِالرَّحيلِ وَهُم يَلعَبُونَ .

وقتی جنازه ئی را حمل می کنی چنان باش که گویا خودت در تابوت قرار داری وحمل می شوی ویا چنان باش که گویا مُردی واز خدا می خواهی که ترا به دنیا برگرداند تا به عمل صالح به پردازی پس در چنین حالتی به بین زندگی را چگونه شروع واز سر خواهی گرفت.

سپس حضرت فرمود : شگفت قومی که پیشینیان شان بخاطر پیوست پسینیان به انها  نگه داشته شدند (وپیشینیان دربرزخ منتظر بازماندگان وپسینیان هستندتا برسند) ومنادی هم اهنگ کوچ بازماندگان به عالم اخرت را سرداد اما بازماندگان همچنان سرگرم بازی دنیایند. (میزان الحکمه ، ج11 ،ص 139)

 

 

• ذکر در وقت رؤ یت تشییع جنازه

 

امام صادق (ع) فرمود:

قالَ رَسُولُ اللّهُ صَلّى اللّهُ عَلَيهِ وَ آلِهِ : مَنِ استَقبَلَ جَنازَةً أو رَآها فَقالَ : اَللّهُ أكبَرُ هَذا ما وَعَدَناَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ. اَللّهُمَّ زِدنا إيماناً وَ تَسليماً . اَلحَمدُ لِلّهِ الَّذي تَعَزَّزَ بِالقُدرَةِ وَ قََهَرَ العِبادَ بِالمَوتِ، لَم يَبقِ فِي السَّماءِ مَلَكٌ إلّا بَكى رَحمَةً لِصَوتِهِ..

رسول خدا(ص) فرمود:هرکس به استقبال جنازه یی شتافت ویا آن را دید پس بگوید:

اَللّهُ أكبَرُ هَذا ما وَعَدَناَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ وَ صَدَقَ اللّهُ وَ رَسُولُهُ. اَللّهُمَّ زِدنا إيماناً وَ تَسليماً . اَلحَمدُ لِلّهِ الَّذي تَعَزَّزَ بِالقُدرَةِ وَ قََهَرَ العِبادَ بِالمَوتِ، لَم يَبقِ فِي السَّماءِ مَلَكٌ إلّا بَكى رَحمَةً لِصَوتِهِ..

یعنی خدا بزرگتر است . این همانی است که خدا ورسولش به ما وعده داده بودند . وخدا ورسول خدا راست گفتند. خدایا ایمان وتسلیم ما را افزون فرما . حمد خدایی را که به قدرت   عزیز وغالب است وبا موت   بندگان را مقهور خود ساخته است . در آسمان فرشته یی نماند جزاینکه از سر رحمت ومهر برصوت وسخن چنین شخصی گریه کند.    (کتاب وافی ، ج24 ، ص392)

 

• غفلت در تشییع ممنوع

 

امام علی (ع)

وَ قَدْ تَبِعَ جِنَازَةً فَسَمِعَ رَجُلًا يَضْحَكُ فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلَامُ كَأَنَّ الْمَوْتَ فِيهَا عَلَى غَيْرِنَا كُتِبَ وَ كَأَنَّ الْحَقَّ فِيهَا عَلَى غَيْرِنَا وَجَبَ وَ كَأَنَّ الَّذِي نَرَى مِنَ الْأَمْوَاتِ سَفْرٌ عَمَّا قَلِيلٍ إِلَيْنَا رَاجِعُونَ نُبَوِّئُهُمْ أَجْدَاثَهُمْ وَ نَأْكُلُ تُرَاثَهُمْ (كَأَنَّا مُخَلَّدُونَ بَعْدَهُمْ ) نَسِينَا كُلَّ وَاعِظٍ وَ وَاعِظَةٍ وَ رُمِينَا بِكُلِّ جَائِحَةٍ.

امام عليه السّلام پى جنازه اى (كه به گورستان مى بردند) مى رفت شنيد كه مردى مى خندد، پس (در ترغيب به خوهاى پسنديده) فرمود:

گويا مردن در دنيا بر غير ما نوشته شده، و گويا حقّ (مرگ) در دنيا بر غير ما لازم گشته، و گويا مرده هايى كه مى بينيم (هر روز مى روند) مسافرينى هستند كه بزودى بسوى ما برميگردند ايشان را در قبرهاشان مى گذاريم، و داراييشان را مى خوريم، مانند آنكه ما پس از آنها جاويد خواهيم ماند كه پند دهنده ها (زن و مرد از مردگان) را فراموش كرديم، و بهر آفت و زيانى گرفتار شديم.

(نهج البلاغه ، حکمت122)

 

• در تشییع باورکن تو هم به او می پیوندی

 

پیامبر(ص) خطاب به اباذر فرمود:

يا أبا ذَرٍّ !  إذا تَبِعتَ جَنازَةً  فَليَكُن عَقلُكَ فيها مَشغُولاً بِالتَّفَكُّرِ وَ الخُشُوعِ  وَاعلَم أنَّكَ لاحِقٌ بِهِ.

ای اباذر هر گاه در پی جنازه یی حرکت کردی پس عقلت مشغول فکر کردن شود  ودر برابر پرورگار خشوع نماید . وبدان که تو هم  به او ملحق خواهی شد.(میزان الحکمه ، ج11 ،ص 138)

 

• تشییع جنازه برای پاداش

 

امام باقر (ع)

زراره  …  قالَ فَلَمّا صَلّى عَلَى الجَنازَةِ قالَ وَلِيُّها لِأبي جَعفَرٍ (ع) اِرجِع مَأجُوراً  رَحِمَكَ اللهُ فَإنَّكَ لا تَقوى عَلَى المَشي فَأبى أن يَرجِعَ  . قالَ فَقُلتُ لَهُ قَد أذِنَ لَكَ فِي الرُّجُوعِ وَ لِيَ حاجَةٌ أُريدُ أن أسألَكَ عَنها فَقالَ اِمضِ فَلَيسَ  بِإذنِهِ جِئنا وَ لا بِإذنِهِ نَرجِعُ إنَّما هُوَ فَضلٌ وَ أجرٌ طَلَبناهُ فَبِقَدرِ ما يَتَّبّعُ الجَنازَة َ

الرَّجُلُ يُؤجَرُ عَلى ذلِكَ‏.

زراره در ادامه روایت گویدکه امام باقر (ع) (در ادامه تشییع جنازه ) بر آن جنازه نماز خواند و ولی میت به امام باقر عرض کرد خداوند به شما اجر بدهد و شما را از رحمت  خود بهره مند فرماید ،  برگرد ! چرا که شما توان پیاده روی همراه جنازه را نداری اما حضرت امتناع نمود وبه تشییع ادامه داد . زراره گوید به حضرت عرض کردم   ولی میت خودش اجازه داد تا برگردی واز قضا من با شما کاری دارم که باید درمیان بگذارم واز شما کسب تکلیف کنم.

حضرت فرمود به تشییع ادامه بده . ما نه به اذن او آمدیم ونه به اذن او بر می گردیم بل این شرکت وتشییع خودش یک فضیلت وخودش یک پاداش است که به طلب آن در تشییع شرکت نمودیم پس انسان به میزان همراهی باجنازه پاداش داده می شود.  (وسائل ، ج2 ، ص823)

(پس اگر همراهی بیشتر باشد پاداش بیشتر واگر کمترباشد  پاداش کمتر)

 

• تذکر میت به تشییع کنندگان

 

پیامبر اکرم (ص) فرمود:

ما مِن مَيّتٍ يُوضَعُ على سَريرِهِ فَيُخطا بهِ ثلاثَ خُطاً إلاّ نادى بصَوتٍ يَسمَعُهُ مَن يَشاءُ اللّه ُ : يا إخوَتاهُ ! و يا حَمَلةَ نَعشاهُ ! لا تَغُرَّنَّكُمُ الدُّنيا كَما غَرَّتني ! و لا يَلعَبَنَّ بكُمُ الزَّمانُ كما لَعِبَ بِي ! أترُكُ ما تَرَكتُ لِذُرِّيَّتي وَ لا يَحمِلونَ عَنّي خَطيئَتي ، وَ أنتُم تُشَيِّعُوني ثُمّ تَترُكُوني وَ الجَبّارُ يُخاصِمُني .

هيچ مرده اى نيست كه در تابوتش نهاده و سه گام برده شود، مگر اينكه با صدايى، كه هر كس كه خدا بخواهد آن را مى شنود، صدا مى زند : اى برادران! اى تابوت كشان! زنهار كه دنيا شما را چون من نفريبد! و روزگار شما را نيز چون من بازى ندهد! براى بازماندگانم مال و منال بر جاى گذاشتم، در حالى كه آنان بار گناهى از مرا به دوش خود نمى كشند و شما نيز مرا تشييع مى كنيد و سپس تنهايم مى گذاريد و خداوند جبّار از من حساب مى كشد.

(كنز العمّال،ح42357 و بحار الأنوار ،ج6 ،ص258 )