اندیشه بنان

نصیحت

)وَ نَصَحتُ لَکُم وَلکِن لاتُحِبِّونَ النّاصِحِین([1]

و شما را نصیحت کردم ولکن شما نصیحت گران را دوست ‌ندارید.

پیامبر گرامی6:

إنَّ أعظَمَ النّاسِ مَنزِلَةً عِندَاللهِ یَومَ القیامَةِ أمشاهُم فی أرضِهِ بِالنَّصیحَةِ لِخَلِقهِ؛[2]

بلند مرتبه‌ترین مردم نزد خداوند در روز قیامت کسی است که در روی زمین بیشتر در نصیحت و ارشاد مردم قدم بردارد.

إنَّ الله تَعالی یَعرِضُ عَلی عَبدِهِ فی کَلِّ یَومٍ نَصیحَةً فَإن هُوَ قَبِلَها سَعِدَ و ان تَرَکَها شَقیَ؛[3]

خداوند متعال، به بنده‌اش، در هر روز نصیحتی عرضه می‌کند، که اگر بپذیرد، خوشبخت و اگر نپذیرد، بدبخت می‌شود.

یا عَلیُّ إذا لَم یَکُن العالِمُ تَقیّا تائِبا زَلَّت مَوعِظَتُهُ عَن قُلُوبِ النّاس کَما القَطرَةُ عَن بَیضَةِ النَّعامَةِ وَالصَّفا؛[4]

یا علی هر گاه عالِم با تقوا و توبه کار نباشد، موعظه‌اش از دل مردم می‌لغزد همچنانکه قطره آب از روی تخم شتر مرغ و سنگ صاف می‌لغزد.

امام علی7:

اَلمُسلِمُ مِرآةُ أخیهِ فَإذا رَأیتُم مِن أخیکُم هَفوَةً فَلاتَکُونُوا عَلَیهِ إلباً وَأرشِدُوهُ وَانصَحُوا لَهُ وَ تَرَفَّقُوا بهِ…؛[5].

مسلمان آینه برادر خویش است، هرگاه خطایی از برادر خود دیدید همگی او را مورد حمله قرار ندهید بلکه او را راهنمایی و نصیحت نمایید و با او مدارا کنید… .

النُّصحُ بَینَ المَلأِ تَقریعٌ؛[6]

نصیحت کردن در حضور دیگران، خُرد کردن شخصیت است.

لا واعِظَ أبلَغُ مِن النُّصحِ؛[7]

هیچ واعظی مؤثرتر از نصیحت نیست.

امام سجاد7:

وَ أمَّا حَقُّ المُستَنصِح فإنَّ حَقَّهُ أن تُؤدِّیَ إلَیهِ النَّصیحَةَ عَلَی الحَقِّ الَّذی تَری لَهُ أنَّهُ یَحمِلُ وَ یَخرّجُ المَخرَجَ الَّذینَ یَلینُ عَلی مَسامِعِهِ وَ تُکَلِّمَهُ مِنَ الکَلام بما یُطیقُهُ عَقلُهُ فإنَّ لِکُلّ عَقلٍ طَبَقَةٌ مِنَ الکَلامِ یَعرِفُهُ وَیَجتَنِبُهُ وَلیَکُن مَذهَبُکُ الرَّحمَةُ؛[8]

حقّ نصیحت خواه این است که به راه صحیحی که می‌دانی می‌پذیرد، راهنمائیش کنی و سخن در حدّ درک و فهم و عقلش بگویی که هر عقلی ظرفیت مخصوص خود را دارد و روش تو باید همراه با مهربانی و رحمت باشد.

لقمان حکیم7:

عَلَیکَ بِقَبُولِ المَوعِظَةِ وَالعَمَلِ بَها فَإنَّها عِندَ المُؤمِن أحلی مِنَ العَسَلِ الشَّهدِ وَعَلَی المُنافِق أثقَلُ مِن صُعُودِ الدَّرَجَةِ عَلَی الشَّیخِ الکَبیرِ؛[9]

موعظه را بپذیر و به آن عمل کن، زیرا موعظه نزد مؤمن از عسل ناب شیرین‌تر است و برای منافق از بالا رفتن از پله بر پیرمرد کهنسال دشوارتر است.

[1] . سوره اعراف، آیه79.

[2] . کافی (ط ـ الاسلامیه)، ج۵، ص144، ح14.

[3] . کنزالعمّال، ح10250.

[4] . میراث حدیث، ج2، ص29، ح81.

[5] . تحف‌العقول، ص108.

[6] . شرح نهج‌البلاغ، ج29، ص341، ح908.

[7] . غررالحکم، ح10622 ـ منتخب میزان الحکمة، ص600.

[8] . بحارالانوار (ط ـ بیروت)، ج75، ص369، ح4.

[9] . اعلام‌الدین، ص79.