اندیشه بنان

ناسزاگویی و فحش

)وَ لاتَسُّبُوا الَّذینَ یَدعُونَ مِن دُونِ اللهِ فَیَسُّبُوا اللهَ عَدواً بِغَیرِ عِلمٍ([1]

و آنهائی را که جز خدا را می‌خوانند دشنام ندهید که آنان از روی دشمنی و به نادانی خدا را دشنام خواهند داد.

پیامبر گرامی6:

لاتَسُبُّوا الناسَ فَتَکتَسِبُوا العَدوَةَ بَینَهُم؛[2]

به مردم ناسزا نگویید، که با این کار در میان آنها دشمن پیدا می‌کنید.

إنَّ الله حَرَّمَ الجَنَّةَ علی کُلِّ فَحَّاشٍ بَذِیءٍ، قَلیلِ الحَیاءِ، لایُبالی ما قالَ و لا ما قیلَ لَهُ؛[3]

خداوند بهشت را بر هر فحّاش بد زبان بی‌شرمی که باکی ندارد چه گوید و چه شنود، حرام کرده است.

سابُّ المُؤمنِ کَالمُشرِفِ علی الهَلَکَةِ؛[4]

ناسزاگوی به مؤمن همچون کسی است که در آستانه هلاکت باشد.

إنَّ مِن شَرِّ عِبادِ اللهِ مَن تُکَرهُ مُجالَسَتُهُ لِفُحشِهِ؛[5]

بدترین بندگان خدا کسی است که از ترس فحش او، هم‌نشینی با او را خوش ندارند.

لاَ تَسُبُّوا الرّیَاحَ فَإنَّهَا مَأمُورَةٌ وَ لاَ تَسُبُّوا الجِبَالَ وَ لاَ السَّاعَاتِ وَ لاَ الأیَّامَ وَ لاَ اللَّیَالِیَ فَتَأثَمُوا وَ تَرجِعَ عَلَیکُم؛[6]

به بادها ناسزا مگویید که آنها (از جانب خداوند) مأمورند و کوه‌ها و لحظه‌ها و روزها و شب‌ها را ناسزا نگویید که گنهکار می‌شوید و به خودتان برمی‌گردد.

إذا شَتَمَ أحَدُکُم أخاهُ فَلا یَشتِم عَشیرَتَهُ، وَلا أباهُ، و لا اُمَّهُ، ولکن لِتَقُل اِن کانَ یَعلَمُ ذلک: إنَّکَ لَبَخِیلٌ، وَ إنَّکَ لَجَبانٌ، وَ إنَّکَ لَکَذُوبٌ، إن کانَ یَعلَمُ ذلکَ مِنهُ؛[7]

هر گاه یکی از شما برادرش را دشنام می‌دهد، نباید به ایل و تبار او و پدر و مادرش دشنام دهد، بلکه بگوید: تو بخیلی، تو ترسویی، تو دروغگویی! به شرط آن که بداند او واقعاً چنین است.

امام علی7:

مَن سَمِعَ بفاحِشَةٍ فأبداها کانَ کَمَن أتاها؛[8]

آنکه سخن زشتی بشنود و بازگویش کند مانند کسی است که آن را گفته.

لِقَنبر وقد رامَ أن یَشتِمَ شاتِمَهُ: مَهلاً یا قَنبرُ! دَع شاتِمَکَ مُهانا تُرضِ الرَّحمنَ وَتُسخِطِ الشَّیطانَ وتُعاقِب عَدُوَّکَ فَوَالَّذی فَلَقَ الحَبَّةَ وَ بَرَأ النَّسَمَةَ ما أرضَی المؤمنُ رَبَّهُ بمِثل الحِلم، ولا أسخَطَ الشَّیطانَ بِمِثلِ الصَّمتِ، ولا عُوقِبَ الأحمَقُ بمِثلِ السُّکوتِ عَنهُ؛[9]

خطاب به قنبر ـ که می‌خواست به کسی که بدو ناسزا گفته بود، ناسزا گوید ـ : آرام باش قنبر! دشنامگوی خود را خوار و سرشکسته بگذار تا خدای رحمان را خشنود و شیطان را ناخشنود کرده و دشمنت را کیفر داده باشی. قسم به خدای که دانه را شکافت و خلایق را بیافرید، مؤمن پروردگار خود را با چیزی همانند بردباری و گذشت خشنود نکرد و شیطان را با حربه‌ای چون خاموشی به خشم نیاورد و احمق را چیزی مانند سکوت در مقابل او کیفر نداد.

امام هادی7:

ما تَسابَّ اثنانِ إلاَ انحَطَّ الأعلی إلی مَرتَبَةِ الأسفَلِ؛[10]

هیچ‌گاه دو تن به هم دشنام ندادند جز آن‌که بالاتر به مرتبه فروتر سقوط کرد.

[1] . سوره انعام، آیه108.

[2] . کافی، ج2، ص360، ح3.

[3] . کافی، ج2، ص323، ح3 ـ منتخب‌ میزان الحکمة، ص440.

[4] . کنزالعمّال، ح8093ـ منتخب میزان الحکمة، ص264.

[5] . الکافی: ح2، ص325، ح8 (میزان الحکمة: ج2، ص1422).

[6] . علل الشرائع، ج2، ص577، ح1.

[7] . کنزالعمّال، ح8134 ـ منتخب میزان الحکمة، ص264.

[8] . شرح نهج‌البلاغه، ح20، ص27.

[9] . أمالی المفید، ص118، ح2 ـ منتخب میزان الحکمة، ص264.

[10] . نزهة النّاظر ـ ص125. میزان الحکمة، ج5، ص189، ح8412.